Konferencje z cyklu: Zagadnienia surowcow energetycznych w gospodarce krajowej

Najbliższa XXXIII Konferencja już 13-16 października 2019 r. w AMW Rewita-Kościelisko - Zakopane

XIX Konferencja Zakopane 2005
Patronat honorowy:

Komitet Problemów Energetyki PAN

Patronat medialny:

Na temat:

Zrównoważony rozwój gospodarki energetycznej kraju

Pełne teksty referatów Wnioski z XIX Konferencji

Wykaz referatów przedstawionych na konferencji

  1. Bicki Zbigniew, Poręba Stanisław
    Pozycja BOT Górnictwo i Energetyka S.A. w kompleksie paliwowo-energetycznym Polski.
    BOT Górnictwo i Energetyka S.A. position in fuel and power sector of Poland.
  2. Bis Zbigniew
    Perspektywy wytwarzania i wykorzystania węgla z biomasy.
    Perspectives to produce and use carbon from biomass.
  3. Blaschke Wiesław
    Perspektywy węgla w gospodarce świata i Polski - szanse polskiego węgla w Unii Europejskiej.
    Prospects of coal in the world and Polish economy - a chance of Polish coal in the European Union.
  4. Chroszcz Henryk
    Kryteria kwalifikowania zasobów bilansowych do przemysłowych i nieprzemysłowych w górnictwie węgla kamiennego w praktyce kopalnianej.
    Criterions of balance resources qualifications to industrial and non-industrial in coal minings in mining practice.
  5. Chwaszczewski Stefan
    Energetyka jądrowa w polityce energetycznej Polski.
    Nuclear power in polish energy policy.
  6. Czarny Grzegorz
    Łagodzenie skutków restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego.
    Mitigation of unfavorable effects of hard coal mining restructuring.
  7. Gatnar Kazimierz
    Trójkogeneracja - wytwarzanie ciepła, zimna i energii elektrycznej w oparciu o metan z odmetanowania kopalń JSW S.A.
    Trigeneration - combined production of heat, cold and electricity with using coal bed methane from mines grouped in JSW S.A.
  8. Gawlik Lidia
    Koszty stałe i zmienne w kopalniach węgla kamiennego.
    Fixed and variable costs in hard coal mines.
  9. Grudziński Zbigniew
    Wskaźniki cen węgla energetycznego na rynkach międzynarodowych.
    Marker price of steam coal on the world market.
  10. Jarno Leszek
    Rola Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. w tworzeniu Grupy Węglowo-Koksowej.
    The role of Jastrzębska Coal Company Plc. in constituting the Coal-Coke Group.
  11. Kamiński Jacek
    Reformy rynkowe w sektorze elektroenergetycznym i ich skutki dla górnictwa węgla kamiennego.
    Market reforms in the electricity sector and their impact on hard coal mining.
  12. Karcz Aleksander
    Problemy zagospodarowania gazu koksowniczego.
    Problems connected with the utilisation of coke oven gas.
  13. Kasztelewicz Zbigniew
    Legnickie złoża węgla brunatnego jako źródło energii pierwotnej i element bezpieczeństwa energetycznego Polski.
    Legnica resources of lignite as source of natural energy and component of polish energetic security.
  14. Klank Maksymilian
    Możliwości i prognozy produkcji niskosiarkowych miałów energetycznych w aspekcie zaspokojenia zapotrzebowania krajowej energetyki.
    The possibility and forecast of production capacity of low sulphur content steam fines
    in regard to demand of domestic professional power generators.
  15. Klojzy-Karczmarczyk Beata, Karczmarczyk Artur
    Systemy grzewcze z pompą ciepła jako element realizacji założeń programów ochrony środowiska.
    Heating systems with the heat pump as an element of realization of the assumptions of natural environment protection programmes.
  16. Klojzy-Karczmarczyk Beata, Mazurek Janusz, Kucharska Anetta
    Rtęć i związki BTX w środowisku gruntowo-wodnym zagrożonym zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi.
    Mercury and BTX compounds in ground - water environment threaten with products of petroleum.
  17. Krowiak Andrzej
    Efektywność ekonomiczna procesów wzbogacania węgla kamiennego
    Economic effectiveness of hard coal preparation processes.
  18. Kudełko Mariusz
    Znaczenie analizy systemowej w prognozowaniu rozwoju sektorów paliwowo-energetycznych.
    The role of system analysis in forecasting of energy sectors development.
  19. Kutkowski Jan
    Zintegrowany System Zarządzania - jego zadania i cele na przykładzie KWK Jas-Mos.
    Integrated System of Management - his assignments and aims on the example KWK "Jas-Mos".
  20. Lisowski Andrzej
    Uwagi do dokumentu "Polityka Energetyczna Polski do 2025 roku".
    Notes for document:"Polish energetic policy for 2025 year".
  21. Lorenz Urszula, Grzelak Majola
    Transport morski jako ważny element międzynarodowego handlu węglem.
    Maritime transport as an important element of international coal trade.
  22. Łój Roman, Kurczabiński Leon
    Polityka Katowickiego Holdingu Węglowego w zakresie ilości i jakości produkcji.
    The policy of the Coal- Holding Katowice (CHK) in the domain of the quantity and the quality of production.
  23. Maciejewski Zygmunt
    Prognozy a możliwości krajowego systemu elektroenergetycznego.
    Forecast and possibility of the Power System of Poland.
  24. Madejski Antoni, Wrześniewski Jerzy
    Konkurencyjność polskiego węgla energetycznego i koksowego w porównaniu do cen węgla importowanego do Unii Europejskiej.
    Competitiveness of Polish steam and coking coal in comparison with prices of coal imported to the European Union.
  25. Malko Jacek
    Globalizacja w energetyce - wybrane problemy.
    Globalisation in energy sector - selected problems.
  26. Marzec Anna
    Zagadnienia surowców energetycznych i paliw w problematyce sesji Europejskiej Komisji Ekonomicznej ONZ (Genewa, 27-30 czerwca 2005).
    Meetings on energy raw materials and fuels organized by UN Economic Commission for Europe (Geneva, 27-30 June, 2005).
  27. Mazurkiewicz Maciej, Uliasz-Bocheńczyk Alicja, Mokrzycki Eugeniusz, Piotrowski Zbigniew, Pomykała Radosław
    Metody separacji i wychwytywania CO2.
    Methods for CO2 separation and capture.
  28. Mielnikiewicz Józef, Czornik Grzegorz
    Pozycja Polski jako eksportera koksu - stan obecny i perspektywy.
    Standing of Poland as the exporter of coke - current condition and perspectives.
  29. Mirowski Tomasz
    Stan wykorzystania biomasy w energetyce zawodowej.
    Current status of biomass utilization in professional energy sector.
  30. Mokrzycki Eugeniusz, Uliasz-Bocheńczyk Alicja
    Paliwa alternatywne z odpadów dla energetyki
    Alternative fuels from wastes for power industry.
  31. Nagy Stanisław, Rychlicki Stanisław, Siemek Jakub
    Import gazu a bezpieczeństwo energetyczne Polski.
    Import as assurance of security gas supply to Poland.
  32. Nikodem Waldemar
    Spójność gospodarki energetycznej z gospodarką odpadami w gminie w zakresie wytwarzania paliw formowanych.
    Conformability of power economy to commune waste management in the field of formed fuels production.
  33. Olkuski Tadeusz
    Światowy rynek LNG.
    International energy market.
  34. Ozga-Blaschke Urszula
    Aktualna sytuacja i prognozy międzynarodowego rynku węgla koksowego.
    Up-to-date situation and forecasts of international coking coal market.
  35. Paździorek Grzegorz
    Dyrektywa 94/22/WE w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów oraz jej implementacja do prawa polskiego.
    Directive 94/22/EC on conditions for granting and using authorizations for prospecting, exploration and production of hydrocarbons and its implementation to Polish law.
  36. Pierzak Andrzej, Gilecki Ryszard
    Statystyka skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w świetle dyrektywy UE o promocji kogeneracji.
    Statistics on electricity and heat cogeneration in the light of the EU directive on the promotion of cogeneration.
  37. Radović Uroš
    Promocja wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w Polsce: czy dodatkowy koszt systemowy jest uzasadniony?
    Support of the electricity generation from renewable energy sources in Poland: is the additional system cost justified?
  38. Rusak Helena
    Efekty zewnętrzne wytwarzania energii w źródłach lokalnych na obszarach cennych przyrodniczo.
    The external effects of energy production in local sources within areas of valuable nature.
  39. Sobel Michał
    Tradycyjne i perspektywiczne kierunki eksportu polskiego węgla.
    Traditional and future markets for Polish coal.
  40. Soliński Jan
    Prognoza rozwoju energetyki regionu Centralnej i Wschodniej Europy do 2030.
    Forecast of energy sector development Central East European region to 2030.
  41. Stachowicz Stanisław
    Zagadnienia wielkości produkcji i jakości węgla w planach rozwojowych Lubelskiego Węgla Bogdanka SA.
    Problems of output largeness and quality of coal in development plans of Lubelski Węgiel "BOGDANKA" S.A.
  42. Stopa Jerzy, Kosowski Piotr
    Wpływ sekwestracji geologicznej na koszty wytworzenia energii w elektrowniach węglowych i gazowych.
    Influence of CO2 sequestration on energy production costs in coal and natural gas fired power plants.
  43. Stopa Jerzy, Wojnarowski Piotr, Kosowski Paweł
    Prognoza efektywności ekonomicznej sekwestracji CO2 w złożu ropy naftowej.
    Forecast of economic effectivity of CO2 sequestration in oil reservoir.
  44. Szurlej Adam
    Krajowy rynek LPG na tle wybranych państw.
    National LPG market on the background of selected countries.
  45. Ściążko Marek, Tramer Alfred
    Zintegrowana karbo-energo-chemia.
    Integrated carbo-energy and chemistry.
  46. Tarkowski Radosław, Uliasz-Misiak Barbara
    Struktury geologiczne perspektywiczne do składowania CO2 w Polsce.
    Geological structures perspective for CO2 storage in Poland.
  47. Tarkowski Radosław, Uliasz-Misiak Barbara
    Wybrane aspekty prawne podziemnego składowania dwutlenku węgla.
    Selected legal aspects of underground storage of carbon dioxide.
  48. Zaporowski Bolesław
    Efektywność energetyczna i ekonomiczna skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w elektrociepłowniach opalanych gazem ziemnym.
    Energy and Economic Effectiveness of Electricity and Heat Cogeneration in Natural-Gas Fired Combined Heat and Power Plants.
  49. Zuwała Jarosław, Hrycko Piotr
    Analiza efektów energetycznych i ekologicznych procesu współspalania węgla i biomasy w kotle pyłowym OP-230.
    Energy and ecological effects of biomass co-firing in OP-230 pulverised coal boiler.
  50. Zuwała Jarosław
    Analiza optymalizacyjna doboru mocy nominalnej turbozespołu i wielkości zasobnika dla elektrociepłowni z turbiną upustowo-kondensacyjną.
    Determination of the optimum turbine power rating and a hot water storage tank volume for condensing turbine based CHP plant with thermal storage.

  1. Bicki Zbigniew, Poręba Stanisław
    Pozycja BOT Górnictwo i Energetyka S.A. w kompleksie paliwowo-energetycznym Polski

    SŁOWA KLUCZOWE: energia elektryczna, węgiel brunatny, blok energetyczny, kopalnia węgla brunatnego, ekologia, efektywność, integracja, restrukturyzacja

    W ostatnich latach trwają intensywne poszukiwania nowych kierunków pozyskiwania energii elektrycznej, ale jeszcze przez wiele lat podstawowymi producentami energii elektrycznej będą wielkie bloki węglowe, gazowe i jądrowe. Budowę i eksploatację takich bloków mogą efektywnie prowadzić wielkie organizmy gospodarcze, zwłaszcza, że zaostrzające wymogi ekologiczne stawiają coraz wyższe wymagania technologiczne i finansowe. Grupa BOT powstała w ramach konsolidacji w polskiej elektroenergetyce i przygotowuje się do otwartej konkurencji na rynku europejskim. Jednym z głównych celów Grupy BOT jest zapewnienie warunków do budowy nowych zdolności wydobywczych węgla i budowy wielkich bloków energetycznych. Stabilna firma, skutecznie konkurująca na rynku europejskim będzie ważnym czynnikiem zapewniania bezpieczeństwa energetycznego Polski.

    BOT Górnictwo i Energetyka S.A. position in fuel and power sector of Poland

    KEY WORDS: electricity , lignite , power unit , open pit lignite mine, ecology , efficiency, integration, restructuring

    In the last years intensive searching of new directions of electricity generation are continued but coal, gas and nuclear large units still will remain main producers for many years. Construction and exploitation of such units can effectively conducted by large economic entities, especially because of more and more technological and financial requirements, forced by environment protection. BOT Group was established in the consolidation frames of Polish energy sector and is preparing itself to the open competition on European market. One of BOT group main targets is to ensure the conditions for construction of new lignite mining capacities and construction of large power units. Stable BOT company position, successfully competing the European market will be an important factor for ensuring energy security of Poland.

  2. Bis Zbigniew
    Perspektywy wytwarzania i wykorzystania węgla z biomasy


    SŁOWA KLUCZOWE: biocarbon, ogniwa paliwowe, autotermiczna waloryzacja biomasy

    W artykule zarysowano perspektywy węgla jako przyszłościowego nośnika energii, stosowanego zarówno w tradycyjnych systemach przetwarzania energii, jak również w ogniwach paliwowych. Uzasadniono konieczność waloryzacji paliw odpadowych i biomasy dla podwyższenia sprawności konwersji energii w nich zawartej. Podano przykład technologii produkcji węgla z biomasy oraz perspektywy jego zastosowania.

    Perspectives to produce and use carbon from biomass

    KEY WORDS: biocarbon, fuel cells, autothermal upgrading of fuels

    Abstract: Based on the perspectives to use coal as a fuel for heat and power production and taking into considerations the 'dirty issues' associated with conventional technologies of the production of power from coal, it has been shown that sustainable development strategy can be realized based on the energy conversion form biomass fuels. Results of the initial biomass and coal cocombustion tests, conducted in PC and FBC boilers have led to the conclusion that those actions are rather expensive, mainly due to cost of the biomass fuel and increase of the outlet loss, as well as the need to invest additional financial means for separate biomass feeding systems. High cost of the biomass energy requires biomass upgrading in order to minimize the outlet loss and unify the chemical and physical properties of the fuel. Those goals can be achieved with the use of the technology of autothermal fuel upgrading (AWP) described in this paper. The biocarbon produced with the AWP technology may be widely used, e.g. for zero-emission production of hydrogen, or as a fuel for combined cycles or direct carbon fuel cells (DCFC). The DCFC creates a real opportunity to convert the energy from biomass with high efficiency (roughly 70%) and zero-emission.

  3. Blaschke Wiesław
    Perspektywy węgla w gospodarce świata i Polski - szanse polskiego węgla w Unii Europejskiej

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel kamienny, rentowność, koszty, ceny, prywatyzacja, polityka energetyczna

    Górnictwo węgla kamiennego w Polsce jest poddawane procesom restrukturyzacji od początku lat dziewięćdziesiątych. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej stworzyło nową sytuację. Polska ze względu na zasoby węgla oraz rolę największego producenta w Europie może być gwarantem bezpieczeństwa energetycznego całej Wspólnoty. Aby to osiągnąć należy zmienić programy restrukturyzacyjne oraz przepracować politykę energetyczną państwa. W artykule omówiono studium Światowej Rady Energetycznej, problemy bezpieczeństwa energetycznego i polityki energetycznej Polski. Zwrócono uwagę na rachunek rentowności kopalń, na problem kosztów, cen węgla i jego jakości oraz wystarczalności zasobów. Zasygnalizowano założenia prywatyzacyjne spółek węglowych oraz problem tworzenia kompleksów paliwowo - energetycznych.

    Prospects of coal in the world and Polish economy - a chance of Polish coal in the European Union

    KEY WORDS: hard coal, efficiency, costs, prices, privatization, energy policy

    Polish coal mining industry has been constantly restructured since the beginning of nineties. The accession of Poland to the European Union created the new situation. Poland, possessing the abundance of coal reserves and the role of the biggest coal producer in Europe, may become the warranty of energy security for the entire Union. To make it possible it is necessary to change the restructuring programs and work out the energy policy of the country. The study by the World Energy Council and the problems of energy security as well as energy policy of Poland are discussed in the paper. The attention is paid to the efficiency of coal mines, problem of costs, prices of coal. coal quality as well as the sufficiency of reserves. The assumption of coal companies privatization and the problems concerning creation the complex fuel-energy enterprises were mentioned.

  4. Chroszcz Henryk
    Kryteria kwalifikowania zasobów bilansowych do przemysłowych i nieprzemysłowych w górnictwie węgla kamiennego w praktyce kopalnianej

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel kamienny, kopalnie węgla kamiennego, zasoby węgla kamiennego, straty zasobów

    Funkcjonowanie od 1989 r. polskiego górnictwa węgla kamiennego na zasadach gospodarki rynkowej zmusiło przedsiębiorstwa górnicze do nowego podejścia do problematyki efektywności eksploatacji i wykorzystania - w ramach posiadanej koncesji - złoża zgodnie z projektem jego zagospodarowania. Obowiązujące w Polsce regulacje prawne ściśle określają wymogi stawiane projektom zagospodarowania złoża, w ramach których kopalnie kwalifikują zasoby bilansowe do przemysłowych, nieprzemysłowych i strat zasobów. W artykule omówiono praktyczne podejście do tego zagadnienia na przykładzie kopalń Katowickiego Holdingu Węglowego S.A.

    Criterions of balance resources qualifications to industrial and non-industrial in coal minings in mining practice

    KEY WORDS: hard coal, coal mines, hard coal reserves, reserves loses

    Since 1989 Polish coal mining industry has functioned by market economy rights. That fact made coal mining business treat with the problems of exploitation effectivity and use - within possessed licence - of ledge in accordance with its working order project, in new way. Polish low regulations which are in force, strictly qualify demands that are made to working order projects, within which coal minings qualify balance reserves to industrial, non-industrial and reserves` loses. Practical approach has been discussed on the basis of Katowicki Holding Węglowy S.A.

  5. Chwaszczewski Stefan
    Energetyka jądrowa w polityce energetycznej Polski

    SŁOWA KLUCZOWE: elektroenergetyka, energetyka jądrowa, odpady promieniotwórcze

    W artykule przedstawiono sytuację w elektroenergetyce Polski, która doprowadziła do przyjęcia przez Rząd RP opcji energetyki jądrowej. Na tle sytuacji w krajach europejskich zaprezentowano zapotrzebowanie na energię elektryczną Polski w odniesieniu do Produktu Krajowego Brutto. Wykazano, że rozwój ekonomiczny Polski musi doprowadzić do wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną. Przyrost ten spowoduje wzrost zapotrzebowania na surowce energetyczne. Wybór technologii wytwarzania energii elektrycznej w przyszłości jest ograniczony przez przyjęte w Unii Europejskiej normy ochrony środowiska oraz prognozowane ceny i dostępność surowców energetycznych. W tej sytuacji możliwym rozwiązaniem jest energetyka jądrowa. Przedstawiono nowoczesne rozwiązania elektrowni jądrowych zbudowanych, gotowych do budowy lub będących w trakcie prac konstrukcyjnych, zasoby paliw jądrowych oraz prognozowane na 2010 rok koszty wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych, węglowych i gazowych. Przedstawiono przyszłościowe rozwiązania reaktorów jądrowych, w których zwiększono wykorzystanie paliwa jądrowego, generację energii elektrycznej z większą efektywnością oraz zasilanie energią cieplną procesy chemiczne np. wytwarzanie wodoru. Przedstawiono również technologie i ekonomikę gospodarki wypalonym paliwem i odpadami promieniotwórczymi oraz koncepcję transmutacji jądrowej długożyciowych izotopów w wypalonym paliwie jądrowym.

    Nuclear power in polish energy policy

    KEY WORDS: Electro energy, nuclear power, radioactive waste


    In presented paper the situation in Polish electric system is presented. On this background, the option of nuclear power was accepted by Polish Government. The present utilization of electric energy in Poland with reference to Gross Domestic Product is presented on the background of European countries. One shown that economy development in Poland will be accompanied with grown of electricity consumption. Its connected with grow of energy raw material consumption. Selection of electric energy production technology should be determined by European Union environmental protection limits also by forecast of energy raw materials price and availability. In this situation one of possible solution will be nuclear power. The properties of new generation nuclear power stations (operating, ready for construction or in design state) are presented. The electricity generating cost projections for year 2010 in nuclear, coal and gas technology for selected countries are shown. The review of future nuclear reactors constructions with enhance of uranium utilization, major effectiveness of electricity generation and possibility to supply of chemical processes e.g. for hydrogen production is described. Some information of spent nuclear fuel and radioactive waste technology and economy also principle of nuclear transmutation of long lived isotopes in spent fuel are shown.

  6. Czarny Grzegorz
    Łagodzenie skutków restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego

    SŁOWA KLUCZOWE restrukturyzacja górnictwa, pakiety osłonowe, świadczenia górnicze

    Na podstawie oficjalnych dokumentów zestawiono programy związane z łagodzeniem skutków restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego. Omówiono propozycje pakietu osłonowego uwzględniającego świadczenia wyrównawcze, pomostowe, aktywizująco - adaptacyjne, górnicze, a także pożyczki na tworzenie nowych miejsc pracy i rozpoczęcia działalności gospodarczej. Stwierdzono, że ze względu na trudną sytuację społeczną na Górnym Śląsku łagodzenie skutków jest niezwykle istotnym problemem. Należy wykorzystać możliwości finansowe Unii po zabezpieczeniu wkładu własnego. Realizacja programów zależeć będzie od polityki rządu, aktywności samorządów i odpowiedniej działalności decydentów górniczych.

    Mitigation of unfavorable effects of hard coal mining restructuring

    KEY WORDS: Coal mining restructuring, social protection package, mining performance

    Programs of unfavorable effects of hard coal mining restructuring have been complied in the paper basing on an official documents The social protection package have been described that offers supplementary payment performance, intermediate payment, payment for stimulation and adaptation activity, miners payment as well as loans for new job formation and for commencement of economic activity. It is stated that due to a difficult social situation in the Upper Silesia the mitigation of unfavorable effects of restructuring is a very essential problem. it is necessary to take a full advantage of the financial possibilities our belonging to the European Union, after gathering own input. The programs realization will depend on the government policy, activity of local authorities and an appropriate decisions of hard coal management.

  7. Gatnar Kazimierz
    Trójkogeneracja - wytwarzanie ciepła, zimna i energii elektrycznej w oparciu o metan z odmetanowania kopalń JSW S.A.

    SŁOWA KLUCZOWE: metan, silniki gazowe, trójkogeneracja, lokalny rynek energii

    W artykule przedstawiono zasoby metanu pokładów węgla w obszarze górniczym JSW S.A. tak kopalń czynnych, jak zlikwidowanych. Przedstawiono wykorzystanie metanu w instalacjach energetycznych Elektrociepłowni zgrupowanych w Spółce Energetycznej Jastrzębie S.A., a także instalacjach nowozrealizowanych na bazie silników gazowych do skojarzonego wytwarzania ciepła, chłodu i energii elektrycznej w EC Suszec i EC Krupiński. Dokonano prezentacji skojarzonego układu energetycznego pracującego w kopalni Krupiński i trójkogeneracyjnego układu pracującego w układzie centralnej klimatyzacji kopalni Pniówek opisując rozwiązania techniczne tych instalacji i podając parametry techniczne. Przedstawiono sposób wkomponowania jednostek produkujących w dwu- i trójkogeneracji ciepło, zimno i energię elektryczną, w układy elektroenergetyczne i cieplne kopalń oraz stopień pokrycia potrzeb kopalń, energią z tych źródeł. Dokonano oceny wpływu zakupu energii z dwu- i trójkogeneracji na obniżenie ogólnego kosztu zakupu energii elektrycznej przez kopalnie, oraz przedstawiono dane liczbowe za lata 2001-2004. W oparciu o dotychczasowe doświadczenia w zakresie realizacji skojarzonych układów energetycznych na bazie silników gazowych przedstawiono plany na lata 2005-2006. W podsumowaniu omówiono rolę produkcji z dwu- i trójkogeneracyjnych układów energetycznych w zaopatrzeniu kopalń w energię, a także dalsze możliwości rozwoju energetyki na bazie silników gazowych w oparciu o metan z odmetanowania kopalń JSW S.A.

    Trigeneration - combined production of heat, cold and electricity with using coal bed methane from mines grouped in JSW S.A.

    KEY WORDS: methane, gas engines, trigeneration, local energy market

    Paper presents the resources of coal bed methane in the region of Jastrzębie Coal Company S.A. (JSW S.A.) coming from both active and abandoned coal mines. It is also presented how the gas is being used in heat and power plants grouped in Energy Company Jastrzębie SA and in new cogeneration and trigeneration installations with gas engines at Suszec and Krupiński plants. The cogeneration and trigeneration plants at Suszec and Krupiński coal mines are described in details with technical parameters and solutions that have been applied. It is also presented how the cogeneration and trigeneration plants have been integrated with energy systems of the coal mines and what is the share of the combined processes in total energy needs of the mines. The analysis of energy costs reduction for coal mines is given together with 2001-2004 data. Basing of present experiences the plans for 2005-2006 are presented. In the summary the role of combined production plants for energy delivery to coal mines is discussed as well as further possibilities of coal bed methane utilization in plants based on gas engines are presented.

  8. Gawlik Lidia
    Koszty stałe i zmienne w kopalniach węgla kamiennego

    SŁOWA KLUCZOWE: koszty stałe, koszty zmienne, górnictwo węgla kamiennego, analiza statystyczna

    W pracy przedstawiono metodę określenia udziału kosztów stałych i zmiennych w kosztach pozyskania węgla w kopalniach węgla kamiennego. Metoda, oparta o analizę regresji wielorakiej, pozwala na określenie zależności pomiędzy wieloma składowymi kosztów rodzajowych a wydobyciem z uwzględnieniem wzajemnych zależności pomiędzy tymi składowymi. Przedstawiono wyniki analiz wykonane na grupie 5 kopalń węgla kamiennego.

    Fixed and variable costs in hard coal mines

    KEY WORDS: fixed costs, variable costs, hard coal mining, statistical analysis

    The paper presents a method of evaluation the share of fixed and variable costs of coal production in hard coal mines. The method, based on the multiple regression analysis, allows to determine the dependencies between different types of costs and coal production in the way that takes into account their reciprocal dependencies. The results of analyses for the group of 5 hard coal mines are presented.

  9. Grudziński Zbigniew
    Wskaźniki cen węgla energetycznego na rynkach międzynarodowych

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel kamienny energetyczny, ceny węgla, rynki międzynarodowe, wskaźniki cen

    Ceny węgla na rynkach międzynarodowych podlegają znacznym zmianom wynikającym zarówno z praw rynkowych (równowaga podaży i popytu), jak i z konkurencyjności innych nośników energii pierwotnej oraz wpływu różnorakich czynników pozarynkowych. Obecnie na rynku występuje tendencja spadkowa cen. Dotyczy to zarówno rejonu Atlantyku jak i Pacyfiku. Spadek cen CIF na rynku byłby dużo większy gdyby nie stosunkowo wysoki poziom cen FOB. Poziom cen w transakcjach na rynkach finansowych wskazuje, że bardziej znaczącego spadku cen węgla nie należy się spodziewać. Obecnie ceny gazu są o 130% wyższe, a ropy o 290%, od cen węgla w porównywalnych jednostkach.

    Marker price of steam coal on the world market

    KEY WORDS: steam coal, coal prices, international markets, price indicators

    Coal prices on international markets changes considerably due to market rules (supply - demand equilibrium) and also as a result of competition with other primary energy sources as well as many other non market originated factors. Currently the decreasing price tendency can be observed. This is valid both for Atlantic and Pacific regions The decrease of CIF prices was constrained by a relatively high level of FOB prices. The level of prices on the financial markets show that further decrease of coal prices is not expected. Currently prices of gas are by 130% higher and oil prices are 290% higher than coal prices - all measured in comparable units.

  10. Jarno Leszek
    Rola Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. w tworzeniu Grupy Węglowo-Koksowej

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel koksowy, koks, produkcja, rynek, konsolidacja, grupa

    W artykule przedstawiono głównego producenta węgla koksowego w Polsce, tj. Jastrzębską Spółkę Węglową S.A., sytuację na globalnym rynku koksu i węgla koksowego w 2004 roku oraz perspektywy rozwoju tego rynku w najbliższych latach. Bardziej szczegółowo opisano natomiast polski rynek węgla koksowego i koksu w związku z planami konsolidacji Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o., Kombinatu Koksochemicznego Zabrze S.A, Zakładów Koksowniczych Wałbrzych S.A. i Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., gdzie JSW S.A. będzie podmiotem dominującym. Opisano również działania podjęte przez organy statutowe JSW S.A. w celu utworzenia grupy kapitałowej, w której skład będą wchodzić wyżej wymienione przedsiębiorstwa oraz stopień realizacji tych planów na koniec lipca 2005 r. i planowaną strukturę własnościową

    The role of Jastrzębska Coal Company Plc. in constituting the Coal-Coke Group

    KEY WORDS: coking coal, coke, production, market, capital group

    Paper presents Jastrzębska Coal Company (JSW) as a main coking coal producer in Poland, the situation on global market of coke and coking coal in 2004 and the prospects for market development in the next years. There are plans of consolidation of: "Przyjaźń" Coking Plant, Zabrze Coking-Chemical Complex, Wałbrzych Coking Plant, and Jastrzębska Coal Company, where JSW will be a dominant partner, and therefore the Polish coking coal and coke market is described in more detail. Activities undertaken by JSW statutory body in order to constitute the capital group of the above listed enterprises are also described, as well as a realisation of the plans as of the end of July 2005 and scheduled ownership of the group.

  11. Kamiński Jacek
    Reformy rynkowe w sektorze elektroenergetycznym i ich skutki dla górnictwa węgla kamiennego

    SŁOWA KLUCZOWE: reformy rynkowe, sektor elektroenergetyczny, węgiel kamienny.

    W artykule przedstawiono reformy rynkowe, jakie przeprowadzane są w sektorze elektroenergetycznym w Europie od początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, ich cele i oczekiwane efekty dla odbiorców energii elektrycznej. Do najważniejszych reform rynkowych należą bez wątpienia komercjalizacja i prywatyzacja sektora, wdrożenie rozdziału działalności (unbundling) i zasady dostępu stron trzecich do sieci (TPA) oraz konkurencji w wytwarzaniu i sprzedaży energii elektrycznej. Ze względu na fakt, iż reformy te przeprowadzane są w sektorze silnie powiązanym w polskich warunkach z górnictwem węgla kamiennego, co jest konsekwencją wysokiej pozycji węgla jako podstawowego paliwa do produkcji energii elektrycznej, podjęto w artykule próbę przeanalizowania skutków, jakie wdrożenie tych reform może mieć dla górnictwa w długim okresie czasu.

    Market reforms in the electricity sector and their impact on hard coal mining

    KEY WORDS: market reforms, energy sector, hard coal.

    The paper describes market reforms that have been undertaken in the electricity sector in Europe since the beginning of the 90s, the main purposes and expected results for the final consumers of electricity. The most important market reforms are commercialisation and privatisation of the energy sector, introduction of unbundling and Third Party Access rule and finally the introduction of competition in the electricity generation and sale. Due to the strong connections between electricity sector and coal mining, as coal is the most important primary energy source for electricity production in Poland, the analysis on the possible impacts of the market reforms in electricity sector on hard coal mining has been done.

  12. Karcz Aleksander
    Problemy zagospodarowania gazu koksowniczego

    SŁOWA KLUCZOWE: gaz koksowniczy, kierunki zagospodarowania

    Przedstawiono ilościową i jakościową charakterystykę gazu koksowniczego oraz potencjalne kierunki jego użytkowania. Omówiono zastosowanie gazu jako paliwa: komunalnego (gaz miejski), przemysłowego (piece hutnicze, ciepłownie i elektrociepłownie) oraz przyszłościowego źródła wodoru dla ogniw paliwowych. Zasygnalizowano realizowane już w skali przemysłowej koncepcje koksowni dwuproduktowej typu Heat Recovery, w ktorej cały surowy gaz koksowniczy jest spalany i służy do produkcji energii elektrycznej. Zwrócono uwagę, że pomimo zachęcającego składu chemicznego, a w szczególności bardzo dużej zawartości wodoru (do 60 %) i CO (do 10 %) gaz koksowniczy w niewielkim stopniu jest wykorzystywany w syntezie chemicznej lub jako gaz redukcyjny w metalurgii. Przedstawiono bilans gazu polskich koksowni oraz ich zamierzenia inwestycyjne w zakresie zagospodarowania nadmiarowego gazu koksowniczego, ograniczające się jedynie do wykorzystania go jako paliwa w elektrociepłowniach.

    Problems connected with the utilisation of coke oven gas

    KEY WORDS: coke oven gas, utilisation of the surplus coke oven gas

    In the paper, both qualitative and quantitative characteristics of coke oven gas are presented along with possibilities of its utilisation. Different uses of the gas are discussed: as the fuel for residential and commercial customers (town gas), as the fuel for industrial purposes (metallurgical furnaces, heat-generating plants, thermal-electric power stations), as well as a potential source of hydrogen for fuel cells. The author hints at concepts of the non-recovery coking plant already being implemented on an industrial scale, where all the raw coke oven gas is used to produce electricity. It is stressed in the paper that, despite its interesting chemical composition, and particularly the high content of hydrogen (up to 60 %) and CO (up to 10 %), coke oven gas is utilised in chemical synthesis or as a gas reducer only to a small extent. The paper presents the gas balance of Polish coking plants and their investment projects as regards the utilisation of surplus coke oven gas which are restricted to its use as fuel in thermal-electric power stations.

  13. Kasztelewicz Zbigniew
    Legnickie złoża węgla brunatnego jako źródło energii pierwotnej i element bezpieczeństwa energetycznego Polski

    SŁOWA KLUCZOWE: zasoby, węgiel brunatny, węgiel kamienny, perspektywy, rozwój, trendy, energetyka, bezpieczeństwo

    W artykule przedstawiono informację o zasobach węgla brunatnego i kamiennego w Polsce, obecnie i w perspektywie długookresowej. Autor porównuje również pracę polskich kopalń węgla brunatnego w minionych 60 latach oraz ich perspektywy związane z uruchomieniem wydobycia z legnickich złóż węgla brunatnego. Przedstawia stan zasobów pozostałych surowców energetycznych. Prezentuje także trendy rozwoju branży energetycznej w Polsce.

    Legnica resources of lignite as source of natural energy and component of polish energetic security

    KEY WORDS: resources, lignite, coal, perspectives, developing, trends, energetic, security.

    The paper presents characteristic information about industrial resources of lignite and coal in actives, under constructions and perspectives mines and open pits. The paper presents also trends of developing polish energetic. It shows also perspectives of Legnica open pit.

  14. Klank Maksymilian
    Możliwości i prognozy produkcji niskosiarkowych miałów energetycznych w aspekcie zaspokojenia zapotrzebowania krajowej energetyki

    SŁOWA KLUCZOWE: emisja SO2, miały energetyczne niskosiarkowe, zawartość siarki całkowitej, możliwości produkcyjne

    W artykule tym przedstawiono zarys problemów związanych z wykorzystaniem węgla kamiennego w aspekcie zanieczyszczenia środowiska, a szczególnie emisji SO2 w ujęciu historycznym i perspektywicznym. Przedstawiono również obecną sytuację oraz najbliższe perspektywy sprzedaży węgla energetycznego KW S.A. do odbiorców z sektora energetyki zawodowej w ujęciu jakościowym. Przedstawiono także tabelarycznie i graficznie wielkości zasobów operatywnych oraz możliwości produkcji miałów energetycznych niskozasiarczonych dla kopalń wchodzących w skład KW S.A. do 2010 roku.

    The possibility and forecast of production capacity of low sulphur content steam fines in regard to demand of domestic professional power generators

    KEY WORDS: emission of SO2, low sulphur content fine coal, total sulphur content, production capacity

    The article presents an outline of problems associated with utilization of hard coal with regard to natural environment contamination, especially SO2 emissions both in historic and prospective approach. It also presents the current situation and nearest prospects regarding steam coal sales by Kompania Węglowa S.A. for the customers from power generation sector from the viewpoint of its quality. It presents as well the values of recoverable reserves and production capacity of steam coals with low sulphur content in mines belonging to Kompania Węglowa S.A. by 2010 in form of tables and graphs.

  15. Klojzy-Karczmarczyk Beata, Karczmarczyk Artur
    Systemy grzewcze z pompą ciepła jako element realizacji założeń programów ochrony środowiska

    SŁOWA KLUCZOWE: pompy ciepła, program ochrony środowiska, środowisko gruntowo-wodne

    Program ochrony środowiska wraz z przyjętymi w nim celami oraz działaniami powinien obejmować zagadnienia spójne z całością realizowanych zadań przez jednostki administracji terenowej. Jednym z istotnych elementów realizacji polityki ekologicznej jest możliwe wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo-energetycznym przyczynia się niewątpliwie do poprawy efektywności wykorzystania i oszczędzania zasobów energetycznych kraju oraz poprawy stanu środowiska przyrodniczego (redukcja emisji zanieczyszczeń do atmosfery i wód oraz redukcja ilości wytwarzanych odpadów). Programy ochrony środowiska na szczeblu powiatowym i gminnym często ujmują problematykę wykorzystania źródeł energii odnawialnej dla realizacji zadań z zakresu ochrony powietrza atmosferycznego oraz z zakresu ochrony zasobów naturalnych. Zadania stawiane do realizacji przez poszczególne jednostki to: weryfikacja występowania, możliwości zasobowych oraz możliwości wykorzystania źródeł energii odnawialnej (energia słoneczna, zasoby wód podziemnych, zasoby wód kopalnianych, ciepło gruntu, biogaz) oraz zwiększenie udziału energii otrzymywanej z surowców odnawialnych w całkowitym zużyciu energii. Wykorzystanie pomp ciepła w systemach grzewczych znajduje coraz częściej zastosowanie do ogrzewania budynków oraz przygotowywania ciepłej wody użytkowej. Podstawowe źródła ciepła dla instalacji z pompą ciepła to: środowisko gruntowe, wody podziemne, powierzchniowe i technologiczne oraz powietrze atmosferyczne zewnętrzne i wewnętrzne. Systemy grzewcze z pompą ciepła wraz z zasadami wykorzystania energii zgromadzonej w środowisku gruntowo-wodnym podlegają wybranym zapisom ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy Prawo geologiczne i górnicze i Prawo wodne. Na podstawie przeprowadzonej analizy można sądzić, że przy racjonalnym wykorzystaniu energetycznych zasobów odnawialnych środowiska gruntowo-wodnego, zagrożenie dla środowiska przyrodniczego jest niewielkie, a taki sposób postępowania będzie stanowić doskonały element realizacji założeń polityki ekologicznej jednostek w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego i ochrony bazy surowcowej Polski.

    Heating systems with the heat pump as an element of realization of the assumptions of natural environment protection programmes

    KEY WORDS: heat pump, environment protection programmes, ground - water environment

    Natural environment protection programmes and assumed targets and actions should comprise problems compatible with whole tasks performed by local administration units. One of the essential element of ecological policy realization is efficient utilization of energy from renewable sources. The increase of renewable energy sources contribution in energetic-fuel balance causes the improvement of effectiveness of utilization and saving of national energetic resources as well as the improvement of the natural environment (reduction of pollutants' emission to atmosphere and waters and reduction of wastes). Environmental protection programmes, at municipality level, often include the problem of renewable energy sources utilization in realization of tasks inn the field of atmosphere and natural resources protection. The tasks for realization comprise: revision of occurrence, possibility of renewable energy sources utilization (solar energy, underground water resources, mine water resources, ground heat, biogas) and the increase of renewable energy resources in total energy consumption. The heat pumps in the heating systems are applied more frequent for buildings' heating and hot water preparation. The main heat sources for heat pump installations are as follows: ground; underground, surface and technological waters and external and internal atmospheric air. Heating systems with heat pumps and the rules of utilization of energy accumulated in ground - water environment are the subject of Environmental Protection Law regulations as well as Geological and Mining Law and Water Law. On the basis of performed analysis it can be supposed that the rational utilization of renewable energy resources of the ground - water environment causes the reduction of environmental hazard and such proceeding will be an excellent element of realization of ecological policy assumptions in the field on atmosphere and resources protection in Poland.

  16. Klojzy-Karczmarczyk Beata, Mazurek Janusz, Kucharska Anetta
    Rtęć i związki BTX w środowisku gruntowo-wodnym zagrożonym zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi

    SŁOWA KLUCZOWE: rtęć, BTX, paliwa samochodowe, zanieczyszczenie środowiska

    Występowanie rtęci w ropie naftowej i produktach jej przemiany zostało udokumentowane na podstawie wielu badań różnych autorów. Fakt istnienia podwyższonych ilości rtęci w niektórych rodzajach paliw samochodowych i innych produktach pochodnych ropy naftowej, pozwala na szacowanie możliwej zależności współwystępowania rtęci oraz substancji ropopochodnych w środowisku gruntowo-wodnym. Do badań całkowitej zawartości rtęci oraz zawartości BTX w gruntach wytypowano istniejący odcinek autostrady A4: lotnisko Balice -Swoszowice (odcinek autostrady i drogi szybkiego ruchu, intensywnie eksploatowany od kilkunastu lat). Z przeprowadzonych badań wynika, że w próbkach badanych gruntów obecne są zanieczyszczenia związkami BTX oraz stwierdza się podwyższone w stosunku do lokalnego tła geochemicznego, ilości związków rtęci. Wyniki te potwierdzają przypuszczenia, że rtęć jest obecna w większości produktów z przerobu ropy naftowej i tym samym można oczekiwać, że jej podwyższone stężenie w gruncie związane jest z zanieczyszczeniem tego gruntu związkami BTX. Nie obserwuje się jednak korelacji pomiędzy poziomem zanieczyszczenia. W próbkach powierzchniowych stwierdza się nieco wyższe zawartości rtęci i niższe zawartości BTX w porównaniu z próbkami pobranymi niżej w profilu gruntowym. Wiąże się to z lotnością związków BTX oraz możliwością kumulacji związków rtęci w przypowierzchniowych warstwach gruntu.

    Mercury and BTX compounds in ground - water environment threaten with products of petroleum

    KEY WORDS: mercury, BTX, car-fuels, environmental pollution

    An occurrence of mercury and products of its conversion was documented on the basis of many studies of various authors. The fact of existence of increased amounts of mercury in certain kinds of car fuels and other decay products of petroleum allows to estimate the possible dependence of co-occurrence of these substances in ground - water environment. The segment of existing A4 motorway (Balice airport - Swoszowice (the segment of opened motorway and expressway, which is intensively exploited since several years) was determined for studies on complete contents of mercury and BTX in grounds. Performed tests show that impurities caused by BTX compounds appear in the ground samples as well as the increased amounts of mercury compounds in relation to the local geochemical background. These results confirm the suppositions that mercury is present in majority of products from petroleum processing and its increased concentration in ground is connected with pollution of such ground with BTX compounds. However, the correlation between the pollution level is not observed. In surface samples show generally somewhat higher mercury contents and lower BTX contents in comparison with samples received lower in profile. Such scheme is related to the fugacity of BTX compounds and the possibility of accumulation of mercury compounds in the superficial layers of grounds.

  17. Krowiak Andrzej
    Efektywność ekonomiczna procesów wzbogacania węgla kamiennego

    SŁOWA KLUCZOWE: ekonomia, przetwórstwo, węgiel, efektywność, metoda badań

    W artykule przedstawiono metodę obliczania efektywności ekonomicznej procesów wzbogacania węgla oraz dokonano obliczeń na danych rzeczywistych z dwóch kopalń. W wyniku analizy otrzymano wyniki niejednoznaczne, nie pozwalające stwierdzić, że w przypadku wszystkich kopalń proces pogłębionego wzbogacania węgla jest opłacalny ekonomicznie. W konkluzji oznacza to, że analizy takie należałoby przeprowadzić indywidualnie dla każdej z kopalń.

    Economic effectiveness of hard coal preparation processes

    KEY WORDS: economy, processing, coal, efficiency, method of research

    Abstract: In the article presented method of scaling of economic efficiency of coal enrichment process and it performed accounts on real data from two mines. In the result of analysis received ambiguous results, not allowing ascertain, that in case of all mines process of deepened enrichment coal is profitable economically. In conclusion it means, that it would belong to carry such analyses for all of mines individually.

  18. Kudełko Mariusz
    Znaczenie analizy systemowej w prognozowaniu rozwoju sektorów paliwowo-energetycznych

    SŁOWA KLUCZOWE: analiza systemowa, modelowanie matematyczne, sektor paliwowo-energetyczny

    Tematem artykułu jest wykorzystanie analizy systemowej w modelowaniu procesów gospodarczych zachodzących w gospodarce paliwowo-energetycznej. Określono zadania i etapy analizy systemowej oraz scharakteryzowano typy modeli wykorzystywanych do prognozowania rozwoju systemów paliwowo-energetycznych. Omówiono cele i zadania modeli matematycznych opracowanych w Pracowni Polityki Energetycznej i Ekologicznej IGSMiE PAN.

    The role of system analysis in forecasting of energy sectors development

    KEY WORDS: System analysis, mathematical modelling, energy sector

    The subject of the article is the use of system analysis in modelling of economic processes in energy systems. The basics of system analysis and types of computer models used in simulation of energy systems development were shown. The paper presents main tasks of computer models developed in the Division of Energy and Environmental Policy, Mineral and Energy Economy Research Institute and their application in the decision making-processes.

  19. Kutkowski Jan
    Zintegrowany System Zarządzania - jego zadania i cele na przykładzie KWK Jas-Mos

    SŁOWA KLUCZOWE: kopalnie węgla, zarządzanie, zarządzanie środowiskowe, program ochrony środowiska

    Gospodarka rynkowa wymusza nie tylko dbanie o bezpieczeństwo pracowników, ale także gwarancje dbania o środowisko naturalne i jakość wyrobu. Nadrzędnym celem Zintegrowanego Systemu Zarządzania w KWK "Jas-Mos" jest zadowolenie klienta z jakości otrzymanego wyrobu oraz dbanie o środowisko i bezpieczeństwo pracy. W przypadku kopalni jakość wyrobu ma bezpośrednie przełożenie na uzyskiwane ceny, a w ostateczności na wynik finansowy kopalni. Ze identyfikowanych aspektów środowiskowych wynikają odpowiednie programy środowiskowe, a wyniki badań jakościowych i zadowolenia klienta określają działania na rzecz misji zakładu na rynku.

    Integrated System of Management - his assignments and aims on the example KWK "Jas-Mos".

    KEY WORDS: coal mines, management, environmental management, program of environment protection

    The market economy demands not only a care about safety of workers, but also guarantees of care about natural environment and quality of products. Superior aim of Integrated System of Management in KWK "Jas-Mos" is satisfaction of customer from qualities of received product. The aspects of caring about environment and safety of work are also very important. In mine the quality of product directly influences the achieved prices, and finally the financial result of mine. Identified environmental aspects result in suitable environmental programs, and the results of quality analyses and result of customer satisfaction survey contribute of the definition of the institution mission on the market.

  20. Lisowski Andrzej
    Uwagi do dokumentu "Polityka Energetyczna Polski do 2025 roku"

    SŁOWA KLUCZOWE: polityka energetyczna, sektor gospodarki paliwowo- energetycznej, górnictwo, rynek, energia, prognoza

    Na podstawie analizy dokumentu określonego w tytule, autor wytypował siedem kwestii do których sformułował krytyczne uwagi i odmienny pogląd. Są to: 1. Czy energia ma być tania? 2. Czy paradygmat wprowadzenia stosunków rynkowych do energetyki ma dominować polityką energetyczną kraju? 3. Kwestia podstawowych zasad i kierunków polityki energetycznej do roku 2025 i w horyzoncie 4 lat? Propozycja podstawowej zasady i kierunku działań 4. Czy w aspekcie bezpieczeństwa energetycznego - krajowe źródła paliw i energii mogą być uznawane za nie różniące się od źródeł zewnętrznych, tj. importu? 5. Jaka ma być rola węgla w polskiej gospodarce paliwowo-energetycznej do roku 2025 i czy od roku 2020 mamy uruchomić energetykę jądrową? 6. Skoro w omawianym dokumencie rola węgla brunatnego została doceniona, to czemu nie przewidziano w nim usunięcia przeszkody prawnej, która znacząco utrudnia jego funkcjonowanie i rozwój? 7.Czy rzeczywiście prowadzenie prac badawczo-rozwojowych zwiększających konkurencyjność i ekonomiczną efektywność eksploatacji polskich złóż surowców energetycznych - nie jest problemem polskiej polityki energetycznej do roku 2025? We wnioskach postuluje rozszerzenie dyskusji nad polityką energetyczną kraju i jej prowadzenie przy "otwartej kurtynie".

    Notes for document:"Polish energetic policy for 2025 year"

    KEY WORDS: energy policy, fuel and energy economy, mining market, energy, forecast

    On base of document analysis, defined in title, author has chosen seven problems for which formulated critical notes and different view. There are: 1. Has energy to be cheap? 2. Has introduction paradigm of market attitude for energetic to predominate energy country policy? 3. Problem of basic principle and directions of energy policy till 2025 and in horizon 4 years? Proposal of basic principle and direction of operation 4. In aspect of energy safety - have national sources of fuels and energy can be regard as not distinguishing from external sources energy, i.e. import? 5. What has to be role of coal in polish fuel and energetic economy till 2025 and have we start up nuclear energy from 2020 ? 6. Since role of russet coal has been appreciated in discussed document, why have not been forecast a removal of legal barrier, which significantly makes difficult its functioning and development? 7. If conduct of research and development work really boosting competitiveness and economic efficiency of exploitation of polish field of energy raw material - it is no problem of polish energetic policy till 2025? Expansion of discussion postulates in conclusions over energy policy of country and conduct at " opened curtain ".

  21. Lorenz Urszula, Grzelak Majola
    Transport morski jako ważny element międzynarodowego handlu węglem

    SŁOWA KLUCZOWE: transport morski, międzynarodowy handel węglem, frachty, stawki frachtowe, Bałtyckie indeksy frachtowe

    W 2004 r. na świecie przewieziono drogą morską około 6,5 mld ton ładunków, z czego przewozy węgla stanowiły ponad 10% (666 mln ton). Węgiel jest najważniejszym suchym ładunkiem masowym w handlu morskim, zarówno w świecie, jak i w Polsce. W międzynarodowym handlu węglem aż 95% obrotów realizowanych jest drogą morską. W artykule przedstawiono pozycję węgla na rynku przewozów morskich, podano informacje o rodzajach statków oraz stanie floty (światowej i polskiej). Zanalizowano powody zmian stawek frachtowych w ostatnich latach, podano również ocenę perspektyw dla rozwoju rynku frachtowego w najbliższym okresie.

    Maritime transport as an important element of international coal trade

    KEY WORDS: maritime transport, international coal trade, freight, freight rates, Baltic Freight Index

    In 2004, total cargo of 6 500 million tons was transported by see and in this amount the share of coal was over 10% (666 Mt). Coal is the most important dry bulk cargo of sea-borne trade, both in the world and in Poland. As much as 95% of coal traded internationally is transported by sea. Paper presents the position of coal in sea-borne trade and gives some information on types of ships, and the status of world- and Polish fleet. Reasons of freight rates changes during last years have been analysed and the assessment of prospects of freight market development has been also given.

  22. Łój Roman, Kurczabiński Leon
    Polityka Katowickiego Holdingu Węglowego w zakresie ilości i jakości produkcji

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel, produkcja, polityka, jakość, ilość, normy emisji

    W artykule omówiono założenia długofalowej polityki KHW S.A. w zakresie ilości i jakości produkcji, szczególnie w zakresie dostaw do sektorów energetycznego i ciepłowniczego oraz w zakresie utrzymania, a nawet rozbudowy rynku drobnych konsumentów węgla poprzez uruchomienie produkcji paliw węglowych dla nowoczesnych technologii wytwarzania ciepła o mocach od 15 kW do 7 MW.

    The policy of the Coal- Holding Katowice (CHK) in the domain of the quantity and the quality of production

    KEY WORD: coal, production, policy, quality, quantity, emission limits

    In the article, the authors talk over proposition of the long-term policy of CHK J.S.C. in the area of the quantity and the quality of production and particularly they submit the offer of the supply of coal to energy sector, the district heating sector as well as of undertakings targeting the maintenance and even the extension of the market of small consumers of the coal trough the start up the production of coal- fuels for modern technologies of the heat production for capacity from 15 kW to 7 MW.

  23. Maciejewski Zygmunt
    Prognozy a możliwości krajowego systemu elektroenergetycznego

    SŁOWA KLUCZOWE: prognozowanie, system elektroenergetyczny, energia elektryczna, produkt krajowy brutto

    W pracy dokonano krytycznej oceny prognozy krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną do 2025 roku, opracowanej przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy. Wykazano, że opracowana prognoza jest zdecydowanie przeszacowana i nie może być zrealizowana przez krajowy system elektroenergetyczny. Przedstawiono prognozę autorską krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną, różniącą się zdecydowanie od prognozy opracowanej przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy. Porównano wyniki obu prognoz.

    Forecast and possibility of the Power System of Poland

    KEY WORDS: forecasting, power system, electricity, gross domestic product

    In the paper it is given the critical opinion of forecast of domestic electricity demand proposed by the Ministry of Economic Affairs & Labour. It is shown the this forecast is strongly overstate and it will not be able perform by domestic of power system. That why the another forecast is proposed, wich is most realistic. Both of this forecasts are compared.

  24. Madejski Antoni, Wrześniewski Jerzy
    Konkurencyjność polskiego węgla energetycznego i koksowego w porównaniu do cen węgla importowanego do Unii Europejskiej

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel do produkcji energii elektrycznej lub skojarzonej energii cieplnej i elektrycznej, tony ekwiwalentu węgla, cena dla standardowej jakości węgla koksowego.

    W artykule przeanalizowano krajowe dostawy oraz ceny węgla energetycznego przeznaczonego do produkcji energii elektrycznej lub do połączonej produkcji ciepła i energii elektrycznej oraz węgla koksowego do produkcji koksu w 2004 r. Dokonano porównania cen polskiego węgla energetycznego oraz węgla importowego z krajów trzecich do portów polskich. W odniesieniu do cen węgla koksowego dokonano porównania cen polskiego węgla z cenami węgla importowego w portach polskich oraz w obrębie lokalizacji polskich koksowni i hut. Wykazano, że poziomy cen polskiego węgla energetycznego i węgla importowego w portach polskich oraz cen polskiego węgla koksowego i węgla importowego w obrębie lokalizacji koksowni i hut są porównywalne. Wskazano kierunki dalszych działań zmierzających do wzrostu konkurencyjności polskiego węgla wobec węgla importowego na rynku krajowym.

    Competitiveness of Polish steam and coking coal in comparison with prices of coal imported to the European Union

    KEY WORDS: coal for the production electricity or for combined heat and power generation, tons of equivalent coal, price for standard quality of coking coal.

    The paper presents the domestic supplies and prices both the Polish steam coal for the production of electrity or for combined heat and power generation and the coking coal for the production of coke in 2004. Comparison was made between the prices of Polish steam coal and the prices of imported coal at the Polish ports. With regards to the prices of coking coal the comparisons were made at Polish ports and at the location of Polish coking plants and steelworks. It was shown that the price levels of the Polish steam coal and the imported coal at the Polish ports and the price levels of the Polish coke coal and the imported coke coal at the coking plants and steelworks are comparable. The directions of the further activites aimed at improvement of the competitiveness of Polish coal at the domestic market were settled.

  25. Malko Jacek
    Globalizacja w energetyce - wybrane problemy

    SŁOWA KLUCZOWE: energetyka, globalizacja, szanse, zagrożenia

    Globalizacja definiowana jest jako formy działania odnoszące się do całego świata lub co najmniej jego istotnej części. Globalizacja, procesów decyzyjnych odgrywa ważną rolę w dziedzinach bezpieczeństwa dostaw energii i przejawiających się w postaci awarii katastrofalnych (black-out'ów) w elektroenergetyce. Innym problemem o wymiarze globalnym jest zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola, traktowane jako szansa zrównoważonego rozwoju sektora energetyki. Dokumenty UE: dyrektywa IPPC i załączniki BREF, odnoszą się między innymi do wielkich obiektów energetycznych (LCP). W artykule przedstawione są przypadki zagrożeń i szans dla elektroenergetyki.

    Globalisation in energy sector - selected problems

    KEY WORDS: power system, globalisation, threats, oportunities

    Globalisation is defined as activity related to on involving entire world or at last substantial its part. Globalisation related to decision making process plays important role in areas security of energy supply and come out as a catastrophic failure or black-out. Another global issue is pollution prevention and control treated as a chance of sustainable development of energy sector. EU documents: IPPC directive and accompanying reference brochure BREF refer among others for large combustion plants (LCP). In the paper case studies of thread and chance for energy sector are presented.

  26. Marzec Anna
    Zagadnienia surowców energetycznych i paliw w problematyce sesji Europejskiej Komisji Ekonomicznej ONZ (Genewa, 27-30 czerwca 2005)

    SŁOWA KLUCZOWE: europejskie bezpieczeństwo energetyczne, europejski import ropy naftowej, import gazu ziemnego, rejon Morza Kaspijskiego, infrastruktura energetyczna, efektywność użytkowania energii, metan w kopalniach węgla.

    Komisja Ekonomiczna ONZ dla Europy (UN Economic Commission for Europe) zorganizowała w Genevie, w dniach 27-30 czerwca 2005 konferencję, której wiodącym tematem było bezpieczeństwo energetyczne Europy. Autorka niniejszego artykułu przedstawiła poniżej wybór uzyskanych na konferencji informacji. Dotyczą one kolejno obecnego i przewidywanego w okresie 10-15 lat zapotrzebowania na import ropy i gazu do Europy, nieuchronną konieczność dalszego użytkowania węgla wobec słabego tempa rozwoju produkcji energii ze źródeł odnawialnych i niejasnej sytuacji energetyki jądrowej. Wskazywano także na konieczność podjęcia wielostronnych działań, zmierzających do zorganizowania dostaw do Europy ropy i gazu ziemnego z rejonu Morza Kaspijskiego. Terrorystyczne zagrożenia dla infrastruktury energetycznej przemawiają za daleko idącą dywersyfikacją surowców energetycznych i sposobów wytwarzania energii. Zwracano także uwagę na konieczność szybkiej realizacji wzrostu efektywności użytkowania energii. Na szczególną uwagę zasługuje ponadto nowa koncepcja zmian w produkcji paliw dla sektora transportu w celu radykalnej minimalizacji importu ropy. Z uwagi na sprawy związane z polskim górnictwem węglowym, zamieszczono informację o nowo powstałej grupie ekspertów, zajmujących się problemem emisji metanu w kopalniach europejskich.

    Meetings on energy raw materials and fuels organized by UN Economic Commission for Europe
    Geneva, 27-30 June, 2005

    KEY WORDS: european energy safety; crude oil import; natural gas import; Caspian See region; energy infrastructure; energy efficiency; coal mine methane

    The article describes selected information derived from the meetings. The major subject was energy safety in Europe. It refered to: (i) the present and future (by 2015) crude oil and natural gas imports to Europe; (ii) the inevitable necessity of coal use in the face of slow development of renewable energy and unclear position of nuclear energy. Moreover, a broad activity is needed that should be aimed at the organizing oil and gas supply from Caspian See countries. It was also emphasized that energy efficiency increase is an extremely important issue. Vulnerability of energy infrastructure (pipelines, storage facilities, offshore platforms, power plants, high-voltage electric power grids) to terrorist attacks creates the new insecurity situation which supports an idea of a far diversification of energy sources and production sites. A special topic refered to a new concept of fuels production for transportation sector with the aim of significant lowering crude oil imports. An information on newly organized Ad Hoc Group of Experts on Coal Mine Methane should arouse an interest of Polish coal mining industry.

  27. Mazurkiewicz Maciej, Uliasz-Bocheńczyk Alicja, Mokrzycki Eugeniusz, Piotrowski Zbigniew, Pomykała Radosław
    Metody separacji i wychwytywania CO
    2

    SŁOWA KLUCZOWE: ditlenek węgla, separacja CO2, wychwytywanie CO2

    Sekwestracja ditlenku węgla jako jedna z możliwości ograniczenia jego emisji polega na separacji, wychwyceniu oraz składowaniu lub utylizacji CO2. Autorzy starali się krótko przedstawić dwa pierwsze etapy sekwestracji: oddzielanie i wychwytywanie CO2. W artykule przedstawiono najważniejsze metody separacji CO2, a więc: procesy adsorpcji, adsorpcji, metoda rozdziału przy zastosowaniu membran oraz metoda kriogeniczna. Scharakteryzowano również najważniejsze metody wychwytywania CO2: wychwytywanie przed spalaniem, wychwytywanie po spalaniu, tlenowe spalanie, wychwytywanie z paliwa oraz zastosowanie ogniw paliwowych.

    Methods for CO2 separation and capture

    KEY WORDS: carbon dioxide, CO2 separation, CO2 capture

    Carbon dioxide's separation as one of methods of its emissions mitigation is based on CO2 separation, capture and storage or utilization. Authors tried to describe shortly two first stages of sequestration: CO2 separation and capture. The article presents the most important methods of CO2 separation and these are: adsorption process, absorption processes, separation by using membranes and cryogenic process. The most important methods of CO2 capture were characterized: pre-combustion capture, post-combustion capture, oxyfuel combustion, capture from fuel and using fuel cells.

  28. Mielnikiewicz Józef, Czornik Grzegorz
    Pozycja Polski jako eksportera koksu - stan obecny i perspektywy

    SŁOWA KLUCZOWE: koks, rynek koksu, prognozy, koksownictwo, węgiel koksowy, eksport i import koksu, polski rynek koksu

    Światowa produkcja koksu w roku 2004 wynosiła około 398 mln ton. Czołową rolę na światowym rynku koksu odgrywają Chiny. Polska ze swoim potencjałem produkcyjnym około 10 mln ton produkuje zaledwie 2,5 % światowej produkcji tego produktu. Rok 2004 był rokiem przełomowym w światowym koksownictwie ze względu na olbrzymi wzrost produkcji stali, popytu na koks z jednej strony, a wprowadzeniem ograniczeń w wydawaniu licencji na eksport koksu z Chin, z drugiej strony. Rok ten został nazwany rokiem "kryzysu koksowego". Polska, eksportując około 5 mln ton koksu rocznie, zajmuje drugie miejsce po Chinach na światowym rynku, wynoszącym w roku 2004 około 28 mln ton. Głównymi importerami koksu są Niemcy, USA, Brazylia, Indie i Japonia. Dramatyczny wzrost cen koksu, dochodzących w II kwartale 2004 do 450 USD/Mg FOB, a wynikający ze zwiększonego popytu i wprowadzenia ograniczeń eksportowych w Chinach, spowodował istotne zmiany na światowej mapie koksu. Przejecie przez grupę Mittal w listopadzie 2003 r. Polskich Hut Stali spowodowało także przejęcie 51,5 % polskich zdolności produkcyjnych koksu przez tę grupę. Nowy właściciel wpłynął istotnie na zmianę kierunków sprzedaży koksu z Polski. Rok 2004 wpłynął także istotnie na decyzje inwestycyjne w sektorze koksowniczym na świecie i w Polsce. Na początku roku 2005 na świecie projektów inwestycyjnych w koksownictwo było na łączną ilość produkcji około 192 mln ton koksu rocznie. W Polsce Koksownia Zdzieszowice po uruchomieniu baterii 7, 8 przystąpiła do budowy baterii 11, a koksownia Przyjaźń do budowy baterii 5. Inne polskie koksownie także realizują projekty inwestycyjne. Połowa roku 2005 przyniosła nieoczekiwany spadek zapotrzebowania na koks. To ograniczenie popytu na koks według wielu analityków z całego świata oceniane jest jako przejściowe, gdyż długoterminowe analizy rynku stali, a także rynku koksu, wskazują na wzrostową tendencję. Polscy producenci koksu wykorzystując geograficzne położenie bliskości dostawców węgla koksowego i rynków zbytu w Europie Zachodniej mają szansę w przyszłości wykorzystać swoje możliwości rynkowe. Powiększenie tej szansy dla dużej grupy polskich koksowni stworzy powstanie grupy węglowo-koksowej i jej późniejsza, planowana na rok 2006, prywatyzacja.

    Standing of Poland as the exporter of coke - current condition and perspectives

    KEY WORDS: coke, coke market, forecast, cokemaking industry, coking coal, export and import of coke

    The world coke production in 2004 amounted to ca. 398 Mt. It is China who plays the top role on the world coke market while Poland with its production capacity of ca. 10 Mt has barely a 2,5 % of the market share. With the huge increase in steel production and coke demand accompanied by the restrictions in Chinese EL issuance last year was a breaking point in the world coke industry. 2004 was named as a "coke crises " year. Exporting ca. 5 Mt annually Poland has a second, right after China, position on the world market which in 2004 amounted to ca. 28 Mt. Germany, US, Brazil, India, Japan are the main coke importers. The dramatic coke price increase up to 450 USD/t FOB in the 2nd quarter 2004 which resulted from higher demand and restrictions on Chinese EL was the source of fundamental changes on the world coke map. Mittal acquisition of PHS in November 2003 brought about the group acquisition of 51,5 % of Polish coke production capacity. The new ownership had a considerable impact on the change in Polish coke sales directions. 2004 had also a big effect on investment decisions in coke industry both in the world as well as in Poland. At the beginning of 2005 the worldwide projects announced for investments in coke production amounted to ca. 192 Mt coke annually. In Poland Zdzieszowice Coke Plant, after heating up batteries no 7,8 started the construction of battery no 11, while Przyjaźń Coke Plant started building battery no 5. There are also investment projects implemented in the other Polish coke plants. Mid 2005 brought an unexpected decline in coke demand. As the long term steel and coke market analysis point to an upward trend the current reduction in coke demand is - according to many experts in the world- estimated as a temporary one. The Polish coke producers taking advantage of the close geographical location of the coking coal producers and Western European market stand a good chance for making the best of their market capacity. Those chances will be increased for a group of Polish coke plants by the foundation of the coal and coke group and its further (2006) privatization.

  29. Mirowski Tomasz
    Stan wykorzystania biomasy w energetyce zawodowej

    SŁOWA KLUCZOWE: biomasa, współspalanie biomasy, energetyka zawodowa

    W Polsce w efekcie przyjęcia proekologicznych dokumentów rządowych oraz rozwiązań prawnych, energetyka odnawialna wchodzi obecnie w okres dynamicznego rozwoju. Jednym ze sposobów ograniczenia emisji CO2 jest spalanie drewna lub produktów upraw energetycznych. Rozwój technologii pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł jest podyktowany polityką UE w zakresie wspierania produkcji energii elektrycznej z tych źródeł. Uzyskanie 12,5% udziału energii odnawialnej bilansie energetycznym Polski w 2015 roku będzie możliwe poprzez wdrażanie technik produkcji energii niekonwencjonalnej w energetyce cieplnej i zawodowej. Polska energetyka zawodowa dysponuje znacznymi rezerwami mocy i z tego powodu, najatrakcyjniejsze jest obecnie współspalanie biomasy z węglem. W Polsce pierwsze próby współspalania biomasy z węglem w elektrowniach zawodowych zostały podjęte kilka lat temu. Przeprowadzano wówczas próby spalania m.in. trocin, zrębków, kory drzewnej, wierzby energetycznej. Artykuł prezentuje strukturę mocy zainstalowanej w krajowej energetyce, wielkość produkcji "zielonej energii" na tle całkowitej produkcji energii elektrycznej oraz potencjału drewna leśnego na cele energetyczne.

    Current status of biomass utilization in professional energy sector

    KEY WORDS: biomass, biomass utilization, co-combustion, Polish energy sector

    In Poland as a result of approval of pro-ecological government papers and legislative solutions, renewable energy utilisation growth ratio is increasing. One of CO2 emmision reduction method is biomas combustion. Development of renewable energy utilisation technologies is supported by European Union policy within frmework of program of electric energy production support from such sources. Achieving the goal of 12,5% of renewables share in Polish energy balance till 2015 will be possible by introduction of technologies of renewable utilisation in professional heat and energy sector. Polish professional energy sector has at it's disposal power reserves and because of it, the most attractive solution is co-combustion of biomass with coal. A numerous of tests have been carried out in this field in Poland during last few years. A saw dust, woodchips, bark and salix combustion were tested. In this paper structure of installed capacity in power plants by types, levels of "green-energy" production and use of timber for energetic purpose are presented.

  30. Mokrzycki Eugeniusz, Uliasz-Bocheńczyk Alicja
    Paliwa alternatywne z odpadów dla energetyki

    SŁOWA KLUCZOWE: paliwa alternatywne, paliwa z odpadów, stosowanie w energetyce

    Paliwa alternatywne z odpadów noszą obecnie różne nazwy np. paliwa zastępcze, paliwa wtórne, paliwa z odpadów itp. Unia Europejska wydała dokument dotyczący wykorzystania najlepszych technik spalania w dużych zakładach (Reference Document on Best Available Techniques for Large Combustion Plants). Innym dokumentem dotyczącym stosowania paliw alternatywnych z odpadów jest Raport Unii Europejskiej dotyczący stosowania paliw z odpadów - Refuse Derived Fuel. Current Practice and Perspectives. W dokumentach tych przedstawiono definicję paliw alternatywnych, regulacje prawne, uwarunkowania techniczne ich stosowania. Treść artykułu ujmuje: definicję paliw alternatywnych, regulacje prawne dotyczące spalania i współspalania odpadów w Polsce oraz uwarunkowania technologiczne stosowania paliw alternatywnych w elektrowniach węglowych.

    Alternative fuels from wastes for power industry

    KEY WORDS: alternative fuels, fuels from wastes, use in power industry

    Alternative fuel derived from wastes is given different names, as: substitute fuel, secondary fuel, waste-derived fuel, and so on. European Union has issued a document concerning using the best combustion techniques in large plants (Reference Document on Best Available Techniques for Large Combustion Plants). Another document concerning the use of alternative waste-derived fuel is the European Union Report dedicated to the use of alternative waste-derived fuel - "Refuse Derived Fuel. Current Practice and Perspectives."Within these documents an alternative fuel definition has been presented, along with legal regulations and application technical conditions. The paper itself presents: alternative fuel definition, legal regulations concerning waste combustion and co-combustion in Poland, technical conditions of alternative fuel application in coal-based power plants.

  31. Nagy Stanisław, Rychlicki Stanisław, Siemek Jakub
    Import gazu a bezpieczeństwo energetyczne Polski

    SŁOWA KLUCZOWE: zapewnienie bezpieczeństwa , dostawy gazy, import gazu do Polski

    Dywersyfikacja dostaw energii, lub nośników energii, do kraju jest nieodłącznie związana z problemem bezpieczeństwa energetycznego państwa. Stąd też poszczególne kraje dążą do zróżnicowania źródeł zakupu nośników energii, włączając w to również własne zasoby surowców energetycznych. Na ogół kraje dla zapewnienia sobie bezpieczeństwa dostaw starają się nie kupować od jednego eksportera więcej niż 30% nośnika energii. W artykule przedstawiono problemy związane z opracowaniem strategii w zakresie dywersyfikacją dostaw gazu ziemnego do Polski w świetle istniejącej aktualnie sytuacji i zawartych umów.

    Import as assurance of security gas supply to Poland

    KEY WORDS: assurance of security, gas supply, gas import to Poland

    Diversification of energy supply sources or energy carriers is inherently linked to the question of national energy security. Therefore individual countries or supranational organisations such as the European Union are striving to diversify sources of energy carriers, including their own energy resources. Generally, in order to ensure security, the volumes purchased from a single exporter do not exceed 30% of a specific energy carrier. In the paper are presented problems connected with strategy of gas supply to Poland.

  32. Nikodem Waldemar
    Spójność gospodarki energetycznej z gospodarką odpadami w gminie w zakresie wytwarzania paliw formowanych

    SŁOWA KLUCZOWE: gospodarka energetyczna, gospodarka odpadami, spójność, odnawialne źródło energii, bezpieczeństwo energetyczne

    Dotychczas gospodarka odpadami i gospodarka energetyczna w gminie traktowane były oddzielnie. Taki stan rzeczy nie jest do utrzymania wobec nowych zmian i uwarunkowań. Pojawiło się szereg przesłanek za spójnością obu gospodarek ze względu na trudności w rozpowszechnianiu technologii odnawialnych źródeł energii, konieczność poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju w skali lokalnej i ogólnokrajowej, nowe rygorystyczne wymagania dla gospodarki odpadami, jak i preferowane cele dla środków pomocowych unijnych. Zwornikiem obu gospodarek okazało się paliwo formowane z odpadów komunalnych, biomasy i paliw węglowych. W artykule omówiono powyższe kwestie oraz przedstawiono zalecenia przydatne przy budowie takiej spójności na szczeblu gminnym w obszarze planowania i programowania przedsięwzięć inwestycyjnych.

    Conformability of power economy to commune waste management in the field of formed fuels production

    KEY WORDS: power economy, waste management, conformability, renewable energy country power safety

    As yet, power economy and waste management in commune were treated separately. Such situation can not last because of changes and new conditions. Several reasons appeared to achieve consistency of both economies in consequence of: difficulties in implementing processes of renewable energy sources, a need to improve country power safety at a national and local scale, new rigorous requirements for waste management, as well as preferential objectives for Union helping funds. Fuels formed from municipal wastes, bio-mass and coal proved a keystone for both economies.In this paper the above problems are discussed, and helpful remedies are presented to gain such conformability at commune level in terms of planning and programming of investment undertakings.

  33. Olkuski Tadeusz
    Światowy rynek LNG

    SŁOWA KLUCZOWE: LNG, gaz, rynek

    Światowy rynek LNG rozwija się bardzo dynamicznie, gdyż transport tankowcami pozwala na uniezależnienie się od tradycyjnych dostawców. Skroplony gaz zmniejsza swoją objętość około sześćset razy dzięki czemu można go stosunkowo łatwo przechowywać i transportować. W artykule przedstawiono produkcję LNG w ostatnich dwudziestu latach, głównych eksporterów i importerów oraz ceny. Zwrócono uwagę na duże perspektywy rozwoju i wykorzystania tej formy gazu.

    International energy market

    KEY WORDS: LNG, gas, market

    International energy market develops dynamically. Gas cooled to temperature -163oC changes its form into a liquid and can be stored and transported as a boiling liquid in special tanks. As a liquid, natural gas occupies only 1/600th the volume of its gaseous state. After regasification it can be used to the same purposes as conventional natural gas. This article presents LNG production in the last twenty years, main exporters and importers as well as prices. We can predict that the LNG market will grow significantly in the next few years.

  34. Ozga-Blaschke Urszula
    Aktualna sytuacja i prognozy międzynarodowego rynku węgla koksowego

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel koksowy, międzynarodowy rynek węgla, eksport węgla, ceny węgla, prognozy

    W artykule scharakteryzowano aktualną sytuację na międzynarodowym rynku węgli stosowanych w przemyśle metalurgicznym. Przedstawiono dane dotyczące międzynarodowego handlu węglem koksowym w roku 2004 oraz o informacje o kształtowaniu się cen węgli w kontraktach FY (Financial Year) 2005/2006 między głównymi eksporterami, a ich największymi odbiorcami. Wzrost globalnego zapotrzebowania na stal, a tym samym na koks metalurgiczny w okresie ostatnich 3 lat spowodował znaczny wzrost popytu na węgiel koksowy, który zderzył się z ograniczeniami podaży ze strony czołowych światowych producentów - eksporterów węgla. Kryzysowa sytuacja na międzynarodowym rynku węgla koksowego doprowadziła do dynamicznego wzrostu cen węgli koksowych zarówno na rynku spot, jak i w kontraktach długoterminowych. W artykule przedstawiono prognozy dotyczące podaży i cen węgli koksowych w nadchodzących latach.

    Up-to-date situation and forecasts of international coking coal market

    KEY WORDS: coking coal, international coal market, coal export, coal prices, forecasts

    Paper characterises up-to-day situation on international market of coal used in metallurgical industry. It presents also the data on international coking coal trade in 2004 and information on coal prices in contracts between main exporters and buyers for FY 2005/2006. Global increase in demand for steel, and for metallurgic coke as well, during last three years, caused a significant increase in coking coal demand, which encountered the limitation of supply from main world producers - exporters of coal. Crisis on international coking coal market resulted in dynamic increase of coking coals prices both in spot and long-term contracts. Paper presents forecasts of coking coal supply and prices for the years to come.

  35. Paździorek Grzegorz
    Dyrektywa 94/22/WE w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów oraz jej implementacja do prawa polskiego

    SŁOWA KLUCZOWE : Dyrektywa 94/22/WE, zezwolenie na poszukiwanie, badanie i produkcje węglowodorów, implementacja, Prawo geologiczne i górnicze, użytkowanie górnicze.

    Dyrektywa 94/22/WE została przyjęta, aby ułatwić i zintensyfikować prowadzenie poszukiwań oraz wydobycia węglowodorów na obszarze Wspólnoty, poprzez zapewnienie równego i swobodnego dostępu do tej działalności w państwach członkowskich. Dyrektywa 94/22/WE określa:procedury i kryteria udzielania zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów,zasady udziału państw członkowskich w tego rodzaju działalności, środki służące zagwarantowaniu porównywalnego traktowania podmiotów państw członkowskich prowadzących działalność regulowaną dyrektywą w państwach trzecich do traktowania podmiotów państw trzecich w przedmiotowym zakresie we Wspólnocie. Celem publikacji jest prześledzenie zmian w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, które spowodowane zostały dostosowywaniem do wymagań dyrektywy 94/22/WE. Analizie poddano ponadto sposób wdrożenia do prawa polskiego wybranych przepisów dyrektywy. Szczególną uwagę poświęcono problematyce wyłączeń od stosowania procedury udzielania zezwoleń i przesłanek uzasadniających odmowę udzielenia zezwolenia.

    Directive 94/22/EC on conditions for granting and using authorizations for prospecting, exploration and production of hydrocarbons and its implementation to Polish law

    KEY WORDS:authorizations for prospecting, exploration and production of hydrocarbons, directive 94/22/WE, implementation, Geological and Mining Law.

    Directive 94/22/EC provides for : procedures and criteria for granting authorizations for prospecting, exploration and production of hydrocarbons, principles of participation of Member States in the above mentioned activities, measures ensuring comparable treatment of Member States' entities to that enjoyed by third countries entities in the field of the activities covered by this Directive. The implementation of the Directive 94/22/EC was one of the purpose of the legislative works aiming at enactment of the act on the amendment of the act of 27 July 2001 - The Geological and Mining Law (O. J. No 110, item 1190 ). This act changed the Article 11 paragraph 4 of the Geological and Mining Law. The new Article 11 paragraph 4 obligates to initiate prior tender before granting mining usufruct for prospecting, exploration or extraction of natural gas, oil, their natural derivatives and methane from hard coal. Polish legislator recognized the agreement for granting mining usufruct (Article 9 of the Geological and Mining Law) as the equivalent of authorization defined in Directive 94/22/EC. The act of 20 April 2004 on the change and repeal of some laws in relation with the accession of Poland to the European Union (O. J. No 96, item 959) implemented to the Geological and Mining Law a reference informing that it transposes Directive 94/22/EC. In 2005 once more the amendments were introduced to the act on Geological and Mining Law. The act of 22 April 2005 on the amendment of the act on Geological and Mining Law and the act on waste (O. J. No 90, item 758) implemented to the Article 11 of the Geological and Mining Law a new paragraph - 2a. It determines cases in which mining usufruct may be granted without prior tender. This new provision is the equivalent of the Article 3 of Directive 94/22/EC.

  36. Pierzak Andrzej, Gilecki Ryszard
    Statystyka skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w świetle dyrektywy UE o promocji kogeneracji

    SŁOWA KLUCZOWE: energia elektryczna, ciepło, kogeneracja, statystyka

    Referat przedstawia opis, metodykę i wyniki badania statystycznego kogeneracji, wykonywanego dla Komisji Europejskiej na podstawie Dyrektywy 2004/8/WE. Dyrektywa zobowiązuje kraje członkowskie Unii do przygotowywania corocznego zestawienia statystycznego o produkcji skojarzonej energii elektrycznej i ciepła, wraz z informacjami o mocach wytwórczych i o zużyciu paliw do produkcji skojarzonej. Polska wykonała dotychczas przedmiotowe badanie statystyczne za lata 2002-2003, a opracowanie za rok 2004 jest w trakcie realizacji. Referat opisuje: ogólną charakterystykę badania, metodykę gromadzenia i przetwarzania danych, zawartość utworzonej bazy danych, trudności w realizacji badania, liczbowe wyniki badania statystycznego, efekty prac i przyszłe zadania. Referat zawiera także wynikowe tablice statystyczne za rok 2003, stanowiące szczegółowy obraz polskiego sektora kogeneracji w powiązaniu z wymaganiami Dyrektywy 2004/8/WE.

    Statistics on electricity and heat cogeneration in the light of the EU directive on the promotion of cogeneration

    KEY WORDS: Electricity, heat, cogeneration, statistics

    The paper presents the description, methodology and results of the statistical survey of cogeneration, prepared for the European Commission in accordance with the Directive 2004/8/EC. The Directive obliges the EU Member States to prepare annually the statistical information on national electricity and heat production from cogeneration, including also the statistics on cogeneration capacities and on fuels used for cogeneration. Poland already implemented the required survey for the years 2002-2003, and the information for the year 2004 is under preparation. The paper describes: general characteristics of the survey, ethodology of data collection and aggregation, contents of the created data base, difficulties in the implementation of the survey, numerical results of the survey, project results and points for future work. The paper contains also the result tables for the year 2003, which constitute the detailed picture of Polish cogeneration sector in the light of the requirements of the Directive 2004/8/EC.

  37. Radović Uroš
    Promocja wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w Polsce: czy dodatkowy koszt systemowy jest uzasadniony?

    SŁOWA KLUCZOWE: energia odnawialna, OZE-E, koszty zewnętrzne, korzyści środowiskowe

    Rozwój energetyki odnawialnej jako istotny element zrównoważonego rozwoju jest wśród priorytetów polityki energetycznej Unii Europejskiej celem, w którym dąży się do podwojenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii pierwotnej brutto z 6% w 1997 r. do 12% w roku 2010. W celu ułatwienia osiągnięcia tego celu podjęto kilka inicjatyw legislacyjnych, włącznie z dyrektywą 2001/77/EC promującej wytwarzanie "zielonej" energii elektrycznej (OZE-E) poprzez zwiększenie produkcji z 15,2% w 2001 r. do 21% dla UE-25 w 2010 r. Dyrektywa OZE-E ustala indykatywne (nieobowiązujące) cele dla poszczególnych krajów członkowskich. Odnośnie Polski, udział OZE-E w łącznym zużyciu energii elektrycznej brutto w kraju powinien zostać potrojony i osiągnąć 7,5% w roku 2010. Niestety, z powodu bariery kosztowej wytwarzanie OZE-E na szerszą skalę w warunkach ekonomii rynkowej nie jest możliwie bez podjęcia odpowiednich działań wspierających, zapewniających opłacalność jej produkcji. Wspomaganie finansowe OZE-E uzasadnione jest jednak tylko wtedy, kiedy wynikające korzyści, przede wszystkim w zakresie ochrony środowiska naturalnego, przewyższają dodatkowy koszt systemowy nakładany na odbiorców. W niniejszym referacie pokazano, że odpowiedź na postawione pytanie jest pozytywna.

    Support of the electricity generation from renewable energy sources in Poland: is the additional system cost justified?

    KEY WORDS: renewable energy, RES-E, external costs, environmental benefits

    Development of renewable energy sources (RES) being the basis for a sustainable development is among the priorities of EU energy policy - the goal is to double the share of RES in the primary energy consumptions, from 6% in 1997 to 12% in 2010. To that end, several legislative initiatives have been undertaken so far, including the directive 2001/77/EC, promoting the "green" electricity (RES-E) by increasing its generation in EU-25 from 15,2% in 2001 to 21% in 2010. The RES-E directive sets indicative (non-obligatory) goals for member states. For Poland the goal is to triple the present consumption of RES-E achieving 7,5% in 2010. Unfortunately, because of the cost barrier the generation of RES-E at a large scale in a competitive market economy is not feasible unless it receives support securing its profitability. However, such a support is justifiable only if the corresponding benefits, mainly environmental, exceed the additional cost imposed onto the final consumers. In the present article it has been shown that the answer to the posed question is positive.

  38. Rusak Helena
    Efekty zewnętrzne wytwarzania energii w źródłach lokalnych na obszarach cennych przyrodniczo

    SŁOWA KLUCZOWE: obszary cenne przyrodniczo, zaopatrzenie w energię, efekty zewnętrzne

    Efekty zewnętrzne powstające w procesach wytwarzania energii na obszarach cennych przyrodniczo charakteryzują się pewną specyfiką wynikającą ze specyficznych warunków tych terenów. Lokalne planowanie energetyczne uwzględniające w kryterium wyboru scenariusza rozwoju energetyki koszty zewnętrzne wymagające w pierwszej kolejności identyfikacji efektów zewnętrznych. Należy brać pod uwagę zarówno efekty zewnętrzne środowiskowe jak i społeczne. Zagadnienie staje się jeszcze bardziej złożone, kiedy chce się uwzględnić pełny cykl życia urządzenia lub efekty zewnętrzne ciągnione. Złożonym problemem jest również rozdzielenie efektów zewnętrznych powodowanych przez lokalną energetykę oraz inne przyczyny, lokalne i pozalokalne.

    The external effects of energy production in local sources within areas of valuable nature

    KEY WORDS: Areas of valuable nature, energy supply, external effects

    The external effects arising in the process of energy production within areas of valuable nature are characterized by certain peculiarity resulting from specific conditions of those terrains. Planning of local energy supply requirement has to take into consideration in choice of criterion of the scenario of power industry development, external costs required in the first place in identification of external effects. Both environmental external effects as well as social external effects have to be taken into consideration. The issue becomes even more complex when appreciation of full cycle of life of an appliance or external drag effect come into view.
    Another complex problem is as well the separation of external effect caused by local energy sources and other causes either local or global.

  39. Sobel Michał
    Tradycyjne i perspektywiczne kierunki eksportu polskiego węgla

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel kamienny, eksport węgla, WĘGLOKOKS S.A.

    Eksport węgla z Polski rozpoczął się jeszcze przed II wojną światową. Utworzona w roku 1952 firma Węglokoks do początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku miała wyłączność na dostawy paliw stałych za granicę. Rekordowy eksport polskiego węgla osiągnięto w roku 1984 (43 mln ton). Po roku 1990 Węglokoks stracił pozycję monopolisty w eksporcie węgla z Polski, jednak jego udział w tej działalności nigdy nie spadł poniżej 60%, a w ostatnich latach utrzymuje się na poziomie przekraczającym 90 %. Głównymi rynkami zbytu węgla z Polski były i są kraje rozszerzającej się Unii Europejskiej. Decydującym czynnikiem w wyborze przyszłych kierunków dostaw polskiego węgla będzie renta geograficzna, stąd rosnący udział dostaw drogą lądową. Główne zagrożenia dla eksportu węgla z Polski związane są ze zwiększeniem podaży ze strony głównych konkurentów i znaczącym spadkiem cen na rynkach światowych.

    Traditional and future markets for Polish coal

    KEY WORDS: hard coal, coal export, Węglokoks S.A.

    Export of Polish coal commenced before 2nd WW. Since its establishing in 1952 the sole exporter of Polish solid fuels was Węglokoks. 1984 was a record year for coal exports from Poland with more than 43 million tonnes delivered abroad. In early 90ties the company lost its monopolistic position but its share in total coal export from Poland never dropped below 60% and in recent last years exceeds 90%. European Community member countries have always been major markets for Polish hard coal. Its future destinations will be concentrated on nearby countries with increasing share of rail deliveries. The main threats for export of Polish coal are increasing supply from Russian and overseas producers as well as significant fall of international coal prices.

  40. Soliński Jan
    Prognoza rozwoju energetyki regionu Centralnej i Wschodniej Europy do 2030

    SŁOWA KLUCZOWE: sektor energii, stan i perspektywy rozwoju

    Artykuł zawiera ocenę obecnego stanu gospodarki energetycznej krajów Regionu Europy Środkowo-Wschodniej oraz prognozę rozwoju sektora energii w tych krajach, tj. 8 krajach, które w 2004 r. uzyskały członkostwo w Unii Europejskiej oraz 2 krajów (Bułgarii i Rumunii) które kandydują do tego członkostwa. Przedstawiono różnice w zaopatrzeniu tych krajów w energię, podstawowe wskaźniki charakteryzujące gospodarkę energetyczną tych krajów, a zwłaszcza narastającą zależność od importu paliw. Dokonano również porównań podstawowych wskaźników energetycznych Regionu ze wskaźnikami "starej" UE-15.

    Forecast of energy sector development
    Central East European region to 2030

    KEY WORDS: energy sector, current state and perspectives of development

    The report includes the assessment of the present situation in the fuels and energy supply and the assumptions and forecast for the future energy sector development in the Central-East European Region to 2030 with the particular emphasis on: economic growth expressed by the value of Gross Domestic Product (GDP), resources and reserves of the energy carriers, forecast of production and demand (consumption) of primary energy and electricity, countries dependence of fuel and energy import, directions of the development of energy subsectors i.e. hard and brown coal mining, crude oil and gas industry, hydro and others renewable energy resources, electricity and heat industry, comparison of the main energy indicators with the old UE-15. The report has been elaborated basing on the CENERG Report prepared with cooperation of the Polish Member Committee of the World Energy Council.

  41. Stachowicz Stanisław
    Zagadnienia wielkości produkcji i jakości węgla w planach rozwojowych Lubelskiego Węgla Bogdanka S.A.

    SŁOWA KLUCZOWE: węgiel kamienny, Lubelskie Zagłębie Węglowe, eksploatacja podziemna, jakość węgla, kopalnia Bogdanka, rozbudowa kopani.

    W artykule przedstawiono obecne zasoby węgla w obszarze górniczym kopalni Lubelski Węgiel Bogdanka S.A., wskazując na potrzebę zwiększenia obszaru górniczego poprzez przyłączenie części obszaru K-3 położonego na południu kopalni. Związane jest to podjętą inwestycją polegającą na budowie trzeciego pola Stefanów na bazie szybów 2.1 i 2.2 po wstrzymanej budowie kopalni K-2. Szyby te były zatopione przez ponad 15 lat i obecnie jeden z nich jest już udrożniony. Inwestycja ta pozwoli na zwiększenie zdolności wydobywczej kopalni do około 10 mln ton rocznie, a także udostępnienie zasobów węgla koksującego typu 34 w pokładach 389 i 391.

    Problems of output largeness and quality of coal in development plans of Lubelski Węgiel "BOGDANKA" S.A.

    KEY WORDS: hard coal, Lublin Coal Basin, underground mining, Bogdanka Mine, quality of coal, development of the mine.

    The article presents the coal resources of Bogdanka mining area, indicating requirement of increasing of mining area through affiliation of K-3 area located on south of the Bogdanka Mine. It is related with undertaken investment of development of third field Stefanów on the base of shafts 2.1 and 2.2 which remains after delayed in 1988 year the K-2 Mine in Stefanów. These shafts were sunken by over last 15 lat. The 2.2 shaft has been opened already. This investment will allow increase of mining output ability from present 5,3 for near 10 million tone a year in 2010. The article presents also exploited recently coal seams no 382 and 385/2, and seams no 389 and 391 planned for exploitation after year 2010. There are considerable resources of coking coal type 34 in these seams. The article discusses recent output and participation of coal from Bogdanka Mine in domestic market. It details main investment tasks consisting on development of the mine and increasing of output from each seam.

  42. Stopa Jerzy, Kosowski Piotr
    Wpływ sekwestracji geologicznej na koszty wytworzenia energii w elektrowniach węglowych i gazowych

    SŁOWA KLUCZOWE: sekwestracja, efekt cieplarniany, koszty energii,

    Rosnące zagrożenie efektem cieplarnianym, związane z gwałtownym wzrostem antropogenicznej emisji dwutlenku węgla staje się coraz poważniejszym problemem. W przypadku potwierdzenia się hipotezy o znacznym wpływie dwutlenku węgla na ocieplanie się klimatu, sekwestracja węgla stanie się koniecznością i najprawdopodobniej zostanie wymuszona na drodze administracyjnej. Koszty tej operacji poniosą konsumenci energii w postaci zwiększonych cen nośników energii (forma podatku) lub samej energii (opłaty za emisję lub koszty jej uniknięcia). Analiza przeprowadzona w artykule wskazuje na bardzo duży wzrost cen nośników energii w przypadku wprowadzenia podatku uzależnionego od kosztów sekwestracji. Opłata za emisję mają również duży wpływ na koszty wytwarzania energii. Przy dużym wzroście kosztów nadzieją dla sektora energetycznego opartego na węglu jest szybki rozwój technologii separacji i przechwytywania dwutlenku węgla, rozwój nowatorskich technologii spalania np. spalania w czystym tlenie oraz ścisła współpraca z sektorem naftowym np. poprzez wykorzystywanie dwutlenku węgla w procesach ulepszonych metod eksploatacji złóż ropy naftowej.

    Influence of CO2 sequestration on energy production costs in coal and natural gas fired power plants

    KEY WORDS: sequestration, greenhouse effect, costs of energy

    Nowadays increasing threat of global warming is one of the most important problems. In the case of greenhouse effect hypothesis confirmation CO2 sequestration will be necessary and will be forced by administrative decision. Prices of energy carriers will be higher or the emission fees will increase and all consumers will bear the costs of sequestration. Analysis conducted in the article proves that increase of prices of energy carriers will be heavy if sequestration tax is introduced. Emission fees exert also a big influence on cost of energy production. In that situation the fast development of new technologies of separation and capture of carbon dioxide, new technologies of combustion (e.g. combustion in a pure oxygen) is a big chance for energy sector. The cooperation with the oil and gas industry may also be very useful. Oil and gas companies have know-how about transportation and storage of gases and carbon dioxide may be used in enhanced oil recovery processes.

  43. Stopa Jerzy, Wojnarowski Piotr, Kosowski Paweł
    Prognoza efektywności ekonomicznej sekwestracji CO2 w złożu ropy naftowej

    SŁOWA KLUCZOWE: sekwestracja, eksploatacja ropy naftowej, efekt ekonomiczny, EOR

    Problem zwiększonej, antropogenicznej emisji dwutlenku węgla staje się coraz poważniejszy. Pomimo braku całkowitego potwierdzenia hipotezy o globalnym ociepleniu, podejmowanych jest szereg prób ograniczenia emisji CO2. W przypadku wprowadzenia administracyjnych nakazów znacznego ograniczenia emisji producenci energii elektryczne staną przed koniecznością separacji, przechwytywania i składowania dwutlenku węgla. W artykule przedstawiono wyniki uproszczonego modelowania komputerowego zatłaczania całej emisji dwutlenku węgla z jednej z polskich elektrociepłowni do złoża ropy naftowej, oparte na śledzeniu zmian nasycenia gazem zatłaczanym wzdłuż linii prądu, otrzymując prognozę wpływu zatłaczania CO2 na wydobycie ropy naftowej. Przedstawiono również wstępna prognozę ekonomicznej efektywności takiego procesu. Wstępna analiza wskazuje na potencjalną, wysoką efektywność ekonomiczną takiego przedsięwzięcia, która jest jednak bardzo ściśle uzależniona od ceny ropy i kosztu wtłaczanego dwutlenku węgla.

    Forecast of economic effectivity of CO2 sequestration in oil reservoir

    KEY WORDS: sequestration, oil exploitation, economic effectivity, EOR

    Problem of anthropogenic emission of carbon dioxide becomes more and more serious. The hypothesis of global warming is not fully confirmed but many efforts are taken to decrease emission of CO2. In the case of administrative decision of reduction of CO2 emission, energy producers will have to separate, capture and storage carbon dioxide. The paper presents results of simplified computer modeling based on the streamline model of CO2 injection into an oil reservoir. During this simulation total emission from one of the polish heat and power stations is being injected into an oil reservoir. Basic economic evaluation of the simulation results shows that such project may be profitable and the feasibility of such projects depends mainly on the crude oil price and the costs of injected carbon dioxide.

  44. Szurlej Adam
    Krajowy rynek LPG na tle wybranych państw

    SŁOWA KLUCZOWE: LPG, autogaz, propan - butan, rynek

    Rynek gazu płynnego w Polsce rozwija się bardzo dynamicznie. W 1999 r. sprzedano 1 mln ton gazu płynnego, a w 2004 r. - 2,1 mln ton. Gaz płynny odgrywa ważną rolę jako alternatywne paliwo w Polsce. W artykule przedstawiono podstawowe właściwości gazu płynnego, strukturę importu LPG do Polski oraz strukturę jego wykorzystania w Polsce i na świecie. Zaprezentowano także dynamiczny rozwój rynku autogazu w Polce na tle wybranych państwach świata, omówiono ceny autogazu w skali kraju i Europy, a także ukazano perspektywy rozwoju rynku LPG.

    National LPG market on the background of selected countries

    KEY WORDS: LPG, Autogas, propane - butane, market

    The LPG market in Poland develops in a very dynamic way. In 1999 1 million tones of LPG was sold in Poland and in 2004 - 2,1 million tones. LPG plays a great role as road-transport-fuel in Poland. The paper presents basic properties of LPG, the directions of LPG import to Poland in 2004, as well as the structure of LPG consumption in Poland and in the world. The paper also demonstrates the dynamic market development of Autogas (it is LPG when used as an automotive fuel) in Poland on the background of selected countries and the Autogas prices in Poland and Europe are discussed. Finally, the paper shows the perspective of the development of LPG market.

  45. Ściążko Marek, Tramer Alfred
    Zintegrowana karbo-energo-chemia

    SŁOWA KLUCZOWE: wytwarzanie energii elektrycznej, czyste technologie węglowe, zgazowanie węgla, zintegrowane systemy energetyczne

    Podstawą zawansowanych technologii wykorzystania węgla jest jego zgazowanie, które obecnie stosowane jest dość powszechnie w chemii oraz ciągle demonstracyjnie w energetyce. Rozważając kierunki rozwoju systemów wytwarzających "czystą" energię obydwa kierunki są często integrowane i rozważa się koncepcję tzw. "energopleksów" wiążących wytwarzanie energii elektrycznej oraz produktów chemicznych z węgla, głównie paliw płynnych silnikowych, metanolu lub wodoru. W pracy scharakteryzowano i przeanalizowano pod względem zmian efektywności energetycznej i ekonomicznej dwa główne kierunki czystych technologii węglowych, które rozwijają się niezależnie. Są to: zaawansowane spalanie, wykorzystywane głównie w energetyce zawodowej jako technologie pyłowe i fluidalne realizowane pod ciśnieniem atmosferycznym względnie wyższym; oraz zgazowanie, w szczególności zintegrowane układy gazowo-parowe (Inegrated Gasification Combined Cycle - IGCC) dające możliwości ukierunkowania na produkcję energii elektrycznej i chemicznej skumulowanej w czystych substancjach chemicznych (metanol, paliwa silnikowe, wodór).

    Integrated carbo-energy and chemistry

    KEY WORDS: power generation, clean coal technology, coal gasification, integrated energy systems

    Gasification is regarded as a basic process for advanced concepts of future coal conversion technologies. At present the process is widely used in chemical industry mainly for petrochemical by-products conversion but only occasionally for power generation as demonstration plants. Considering different options for clean energy production both directions are integrated to take advantage of synergy effect and so called "energyplexes" are analysed. They combine power generation with chemicals production, namely methanol, liquid fuels or hydrogen. Two main directions of coal conversion technologies were characterised and analysed in respect of thermal efficiency and investment cost. Subcritical coal combustion technology was chosen as a reference plant including two additional cases with carbon dioxide removal and oxygen blown combustion. Those were compared with three cases of gasification systems integrated with combined cycle power generation. Finally two different arrangements of gasification combined with methanol production and power generation were evaluated. It might be concluded that the latter cases open new opportunity for clean and carbon free energy production using coal at relatively high energy efficiency and chipper investment cost. Integrated carbo-energy and chemistry can be regarded as a environmentally sound option for coal based energy generation both for direct grid supplying and indirect dispersed sources feeding using methanol as a chemically clean fuel for fuel cells.

  46. Tarkowski Radosław, Uliasz-Misiak Barbara
    Struktury geologiczne perspektywiczne do składowania CO2 w Polsce

    SŁOWA KLUCZOWE: podziemne składowanie CO2, złoża węglowodorów, poziomy wodonośne, energetyka

    Analiza głębokich struktur geologicznych oraz złóż węglowodorów pozwoliła stwierdzić, że w Polsce są warunki do podziemnego składowania CO2 z punktowych źródeł emisji z elektroenergetyki zawodowej. Najlepiej nadają się do tego głębokie poziomy wodonośne dolnej kredy, dolnej jury i dolnego triasu Niżu Polskiego. Występują w nich skały o dobrych własnościach kolektorskich, znacznej miąższości i rozciągłości horyzontalnej, posiadające w stropie pakiet skał nieprzepuszczalnych o znacznej miąższości, dobrze spełniające warunki podziemnego składowania CO2. W obrębie głębokich poziomów K1, J1, T1 wskazano 8 głębokich wymienionych struktur (struktury antyklinalne i rowy tektoniczne) proponowane jako miejsca do podziemnego składowania CO2. Znajdują się one w pobliżu 11 dużych emitentów tego gazu z sektora elektroenergetycznego. Analiza złóż węglowodorów (ropy naftowej i gazu ziemnego) pozwoliła wskazać 4 złoża ropy naftowej oraz 19 złóż gazu ziemnego jako perspektywiczne miejsca dla składowania CO2.

    Geological structures perspective for CO2 storage in Poland

    KEY WORDS: underground storage CO2, hydrocarbons deposits, aquifers, power engineerig

    Deep geological structures' analysis has led to conclusion that in Poland exist conditions for geological storage of CO2 from point sources in professional electrical power engineering. The most appropriate for this are deep aquifers of Lower Cretaceous, Lower Jurassic and Lower Triassic from Polish Lowlands. There appear rocks with good collector properties, large thickness and horizontal strikes, with thick, packet of impermeable rocks at formation's top and this fulfills conditions of underground storage of CO2. Within deep aquifers K1, J1, T1 there were indicated 8 deep structures (anticlines and tectonic trenches) suggested as places for underground storage of CO2. They are located near large emission sources of this gas in electrical power engineering sector. Hydrocarbons deposits' analysis (oil and natural gas) enabled to indicate 4 oil deposits and 19 natural gas deposits as potential places for CO2 storage.

  47. Tarkowski Radosław, Uliasz-Misiak Barbara
    Wybrane aspekty prawne podziemnego składowania dwutlenku węgla

    SŁOWA KLUCZOWE: aspekty prawne, dwutlenek węgla, podziemne składowanie CO2

    Celem artykułu jest przegląd wybranych zagadnień dotyczących aspektów prawnych podziemnego składowania CO2. Wskazano, że podziemne składowanie CO2 w kontekście prawnym jest problemem międzynarodowym, przedstawiono tło prawne geologicznej sekwestracji CO2. W oparciu o wybrane zagadnienia scharakteryzowano wymagania prawne związane z podziemnym składowaniem tego gazu. Nie istnieją międzynarodowe, europejskie lub krajowe ramy prawne, które obejmowałyby wszystkie, a przynajmniej większość zagadnień dotyczących podziemnego składowania dwutlenku węgla. Zaakceptowanie podziemnego składowania dwutlenku węgla jako opcji redukcji tego gazu do atmosfery w celu zapobieżenia zmianom klimatu będzie wymagało od społeczności międzynarodowej ustanowienia nowych i odwołania się do istniejących regulacji prawnych związanych z tym przedsięwzięciem.

    Selected legal aspects of underground storage of carbon dioxide

    KEY WORDS: legal aspects, carbon dioxide, underground storage of CO2

    The aim of this paper is a review of problems concerning legal aspects of underground storage of CO2. It was pointed that CO2 underground storage in legal context is an international problem. Legal background of CO2 sequestration was presented. Based on selected problems, legal requirements connected with underground storage of this gas were characterized. There are no international, European or national legal frameworks, which include all, or even most of aspects concerning underground storage of carbon dioxide. Accepting underground storage of carbon dioxide as an emission of this gas to atmosphere mitigation option in order to prevent climate change will require from international community creating new legal standards connected with this activity and canceling the old ones.

  48. Zaporowski Bolesław
    Efektywność energetyczna i ekonomiczna skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w elektrociepłowniach opalanych gazem ziemnym

    SŁOWA KLUCZOWE: elektrociepłownie gazowe i gazowo-parowe, efektywność energetyczna, efektywność ekonomiczna

    W artykule przedstawiono koncepcje podstawowych układów technologicznych skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w elektrociepłowniach gazowych i gazowo-parowych opalanych gazem ziemnym oraz analizę efektywności energetycznej i ekonomicznej tych układów. Analizowano układy technologiczne elektrociepłowni gazowych: a) z silnikiem gazowym i b) z turbina gazową pracującą w obiegu prostym oraz elektrociepłowni gazowo-parowych: a) z turbiną parową upustowo-kondensacyjną i b) z turbiną parową przeciwprężną. Dla poszczególnych rodzajów układów technologicznych elektrociepłowni gazowych i gazowo-parowych przedstawiono wyniki analizy ich efektywności energetycznej i ekonomicznej.

    Energy and Economic Effectiveness of Electricity and Heat Cogeneration in Natural-Gas Fired Combined Heat and Power Plants

    KEY WORDS: gas and gas-steam combined heat and power plants, energy effectiveness, economic effectiveness

    The paper presents the energy and economic analyses of various kinds of technological systems of natural gas fired gas and gas-steam combined heat and power (CHP) plants. Multivariant simulation calculations were performed for the following technological systems of gas and gas-steam CHP plants: (1) gas CHP plant using gas engine, (2) gas CHP plant using simple gas turbine cycle, (3) gas-steam CHP plant with two-pressure heat recovery steam generator (HRSG) and extraction-condensing steam turbine and (4) gas-steam CHP plant with two-pressure HRSG and back-pressure steam turbine. For particular kind of technological systems of gas and gas-steam CHP plants were determined the following quantities characterizing their energy effectiveness: annual average efficiency of electric energy generation, annual average efficiency of heat production in cogeneration, annual energy efficiency (energy utilization factor) and annual average cogeneration index (power to heat ratio) and primary energy savings (PES). In the second part of the paper is presented the analysis of the following quantities characterizing the economic effectiveness of natural gas fired gas and gas-steam CHP plants: net present value (NPV), net present value ratio (NPVR), internal rate of return (IRR) and discounted pay-back (DPB). The results of performed calculations are presented in the tables and on figures. On the basis of the results of performed calculations were formulated conclusions determining the conditions required to obtain positive economic effectiveness (positive NPV) of various type of natural gas fired CHP plants.

  49. Zuwała Jarosław, Hrycko Piotr
    Analiza efektów energetycznych i ekologicznych procesu współspalania węgla i biomasy w kotle pyłowym OP-230

    SŁOWA KLUCZOWE: współspalanie biomasy, sprawność kotła, efekty energetyczne i ekologiczne, energia odnawialna.

    W referacie przedstawiono analizę efektów energetycznych i ekologicznych towarzyszących procesowi współspalania biomasy w kotle pyłowym OP-230. Podstawą analizy były badania energetyczno - emisyjne przeprowadzone przez Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu w jednej z krajowych elektrowni systemowych. Omówiono wpływ współspalania biomasy drzewnej i stanowiących biomasę odpadów z przemysłu spożywczego z węglem kamiennym. Przedstawiono charakterystyki porównawcze zmian poszczególnych elementów bilansu energetycznego kotła, odnosząc proces współspalania biomasy do spalania węgla bazowego. Wyznaczono wskaźniki emisji zanieczyszczeń do powietrza, wykazując, że współspalanie biomasy prowadzi do obniżenia wielkości emisji substancji szkodliwych. Z uwagi na możliwość zaliczenia części energii bezpośredniej (energii elektrycznej i ciepła) powstającej w procesie współspalania do energii wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii, referat zawiera opis procedury bilansowania energii odnawialnej w rozważanej elektrowni, wraz z przykładem obliczeniowych ilustrującym metodykę bilansowania energii odnawialnej.

    Energy and ecological effects of biomass co-firing in OP-230 pulverised coal boiler

    KEY WORDS: co-firing of biomass, boiler efficiency, energy and ecological effects, renewable energy.

    Paper presents the analysis of energy and ecological effects of biomass co-firing in pulverized coal boiler OP-230 type. The analysis was based on the results of energy and emission co-firing tests carried out in one of Polish power plants. The influence of biomass co-firing on the individual elements of boiler energy balance (e.g. stack losses and boiler thermal efficiency) was discussed comparing to combustion of coal alone. The emission indices during coal combustion were calculated and compared to the emission indices for biomass co-firing. It was shown, that biomass co-firing leads to decreasing of CO and SO2 emissions. Due to the possibility of considering a part of energy generated during co-firing as renewable energy, the procedure for renewable energy share calculation was presented and illustrated with an example.

  50. Zuwała Jarosław
    Analiza optymalizacyjna doboru mocy nominalnej turbozespołu i wielkości zasobnika dla elektrociepłowni z turbiną upustowo-kondensacyjną

    SŁOWA KLUCZOWE: akumulacja ciepła, zasobnik gorącej wody sieciowej, elektrociepłownia z turbiną upustowo - kondensacyjną, efektywność ekonomiczna.

    Jako podstawę doboru optymalnej mocy turbiny upustowo - kondensacyjnej dla elektrociepłowni komunalnej zaproponowano wykres uporządkowany zapotrzebowania ciepła dla odbiorców zasilanych z elektrociepłowni. Poszukiwaną wielkością (zmienną decyzyjną) jest czas trwania obciążenia nominalnego determinujący moc nominalną turbozespołu. Funkcję celu stanowi zysk wyrażony wielkością wartości bieżącej netto NPV inwestycji polegającej na budowie elektrociepłowni. Równoczesne zastosowanie w elektrociepłowni zasobnika ciepła w celu zwiększenia produkcji szczytowej energii elektrycznej powoduje zmianę położenia optimum oraz wpływa na zmianę efektywności ekonomicznej pracy elektrociepłowni. W artykule przedstawiono algorytm optymalizacji oraz przykład równoczesnego doboru optymalnej mocy turbiny upustowo - kondensacyjnej i optymalnej objętości zasobnika ciepła.

    Determination of the optimum turbine power rating and a hot water storage tank volume for condensing turbine based CHP plant with thermal storage

    KEY WORDS: thermal storage, hot water storage tank, extraction condensing based CHP plant, economical effectiveness.

    Paper presents the results of the studies of evaluation of the nominal power rating of a steam turbine and a hot water storage tank volume for municipal CHP. Net Present Value (NPV) of an investment including the turbine and hot water tank was used as an objective function in the calculations. The algorithm of the simultaneous evaluation of the optimal power rating of the turbine and the volume of hot water tank was described. It has been proved that hot water tank operation influences an optimal turbine power rating and that final result is sensitive to electrical energy selling prices and to the fuel price as well.

Przejdź do Konferencji:

I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | XIII | XIV | XV | XVI | XVII | XVIII | XIX | XX
XXI | XXII | XXIII | XXIV | XXV | XXVI | XXVII | XXVIII | XXIX | XXX | XXXI | XXXII